فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مطالعۀ نام‌ها و نشانگرهای خطاب در فرهنگ‌ها و زبان‌های مختلف می‌تواند ارزش‌های زبانی، فرهنگی و اجتماعی هر منطقه را بازتاب دهد و از این رو توجه زبان‌شناسان، مردم‌شناسان و جامعه‌شناسان را برمی‌انگیزد. مطالعات پیشین در زمینۀ نام‌ها و نشانگرهای خطاب بیشتر در زبان‌های رسمی صورت گرفته و مطالعۀ گویشی به جز نمونه‌های اندکی، مغفول مانده است. جهرم نام یکی از شهرهای کهن ایران در استان فارس و گونۀ زبانی آن متعلق به زبان‌های ایرانی جنوب غربی است. در این پژوهش به شیوه‌ای توصیفی ـ تحلیلی سعی شده است که نام‌ها و نشانگرهای خطاب مختلف در گونۀ جهرمی از بُعد گویش‌شناسی نام‏ها و خطاب، واکاوی شود. داده‌های واژگانی این پژوهش نیز به صورت اسنادی ـ میدانی از گویشوران این شهر جمع‌آوری، آوانگاری و سپس دسته‌بندی و تحلیل شده است. براساس نتایج این تحقیق، کوتاه‌سازی به شیوه‌های مختلف از فرایندهای پرتکرار در نام‌های جهرمی است، وندافزایی با کاربردهای مختلف در این گونه استفاده می‌شود و اسامی مختلف دربارۀ اشخاص با سن و منزلت اجتماعی متفاوت، وجود دارد. لقب «آ» کوتاه‌شدۀ صورت «آغا» و خطاب «جا/جو» کوتاه‌شده و ممال «جان» در خطاب‌های جهرمی پرتکرارند. عبارات خطاب خویشاوندی را در این گویش به چهار دستۀ همخونی، سببی، ساختگی و مرتبط با سن، می‌توان طبقه‌بندی کرد. در ساخت نحوی نیز نام‌های گروهی به صورت القاب مرتبط با حرفه به صورت ترکیب اضافی، ملکی و برای بیان انتساب به صورت بنوت (منسوب به مادر، پدر و جدّ) یا مرتبط با ویژگی‌های شخصیتی و رفتاری و... به صورت ترکیب وصفی ساخته شده‌اند.