تحلیل مضامین فرهنگ عامیانه در داستان‌های منطقۀ مازندران (مطالعۀ موردی: داستان گاوگُم)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

2 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب، تهران، ایران.

doi
10.48311/cfl.2025.86389.0
چکیده

یکی از مضامین مهم ادبیات داستانی معاصر، انعکاس فرهنگ عامه در داستان‌های هر منطقه است و از آنجا که انسان و زندگی و اندیشۀ او جزء لاینفک داستان است، پیوستگی فرهنگ عامه با زندگی به حوزۀ داستان هم راه یافته است. مضامین فرهنگ عامه شامل مجموعه‌ای از موضوع‌ها و مفاهیم است که در میان عموم مردم به‌طور روزمره مورد استفاده قرار می‌گیرد. بخشی از این فرهنگ شامل، آداب و رسوم اجتماعی، مذهبی، پزشکی و خرافی و بخشی دیگر شامل، جلوه‌های زبان محاوره و گویش‌های محلی، بازی‌ها، اشعار و ترانه‌ها، حکایت‌ها، ضرب‌المثل‌ها، اصطلاحات، کنایه‌ها و عبارت‌های خاص و مواردی شبیه به آن است که اغلب در زبان عموم مردم به‌کار می‌رود. هدف از پژوهش حاضر بررسی و تحلیل مضامین فرهنگ عامه در داستان‌های منطقۀ مازندران (مطالعۀ موردی، داستان گاوگُم) بوده است. این پژوهش از نظر هدف، جزو تحقیقات توصیفی ـ تحلیلی است و براساس نوع و ماهیت داده‌ها، تحقیق کیفی است. بدین ترتیب پس از بررسی و تحلیل رمان گاوگم از علی علی‌نژاد، دریافتیم که نویسنده تلاش کرده در اثر داستانی جدیدش نگاهی تازه به داستان‌نویسی مبتنی بر فرهنگ بومی داشته باشد و با قلمی برگرفته از گویش مازندرانی و نگارش فارسی، نثری داستانی برای مخاطب بنویسد که هم دارای مؤلفه‌ها و فضای بومی باشد و هم برای مخاطب غیرمازندرانی فضای زبانی و روایی جدیدی ایجاد کند.