فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: تاریخ آموزش و نهادهای آموزشی در جوامع اسلامی از جنبه‌های گوناگون شایسته بررسی است. افزون بر مطالعات کلانی که تاکنون در این زمینه صورت گرفته می‌توان تاریخ آموزش اسلامی را با تکیه‌بر قلمروهای جغرافیایی منطقه‌ای یا شهری نیز پی­گرفت. اگر این مهم دربارۀ همۀ سرزمین‌ها/ شهرهای اسلامی صورت گیرد، آنگاه می‌توان تصویری دقیق‌تر و جامع‌تر از تاریخ آموزش در تمدن اسلامی به‌دست داد. این مقاله به بررسی روند پایه‌گذاری مدرسه‌ها در بیت‌المقدس دورۀ ممالیک (648-923ﻫ.) پرداخته و هدف آن واکاوی تأثیرات شکل‌گیری و گسترش مدرسه‌ها در این شهر ‌است. جنبش مدرسه‌سازی در بیت‌المقدس که در روزگار ایوبیان آغاز شده بود، در دوره ممالیک شتاب گرفت و برشمار مدارس این شهر افزوده شد. سلاطین و امیران مملوکی اهتمام ویژه‌ای به برپایی مدارس داشتند و گاه علماء و تجار نیز به آنان اقتدا می­کردند. روش: این پژوهش به روش کتابخانه‌ای و بر پایه منابع تاریخی انجام شده است. یافته‌ها: بنابر آمارها در این دوره 35 مدرسه در قدس بنا نهاده شد. مدرسه‌سازی گسترده، اثرات اجتماعی و فرهنگی بسیاری داشت؛ از آن جمله اینکه بیت‌المقدس را به یکی از مقصدهای اصلی مسلمانان به‌ویژه علماء و جویندگان علم بدل ساخت. مدرسه‌سازی و گردهمایی دانشوران مسلمان یکی از عوامل اصلی احیای هویت اسلامی این شهر بود. نتیجه­گیری: بیت‌المقدس پر از نشانه‌ها، ارزش‌ها، سنت‌ها و آیین‌های اسلامی گردید و فرایند اسلامی‌شدن آن کامل شد.