بررسی کهنالگوی آب در داستانهای عامیانه لرستان
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک
2 دانشجوی دکتری از دانشکده ادبیات فارسی و زبان های خارجی دانشگاه اراک
3 دانشیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک.
doi
10.48311/cfl.2025.27608چکیده
آب به سبب ویژگی هایی چون جان بخشی، پاککنندگی و مینوی بودن، داشتن پیوند تنگاتنگ با زمین، آبادی، زندگی و تمدن در بیشتر تمدن های کهن جنبه ای مینوی و اسطورهای یافته است. از آنجا که در بسیاری از داستان های کهن و عامیانة ایرانی نیز اسطورة آب نمودی آشکار دارد، جستار پیش رو در پی یافتن پاسخ این پرسش است که بنمایه های اسطورة آب و بازتاب کهن الگوهای آن تا چه میزان و با چه بازنمودهایی در داستان های عامة لرستان یافت می شود. برای یافتن پاسخ، نمودهای اسطورهای آب در داستان های عامیانة لرستان با شیوة توصیفی ـ تحلیلی و بر پایة سه منبع و چهرة اصلی در زمینة بررسی کهن الگویی بنمایه های اسطورهای (کمبل، هینلز و خدیش و داودی مقدم) بررسی و گزارش شد. نتایج پژوهش گویای آن است که در 33 داستان از 183 داستانِ بررسیشده، اسطورة آب در نمودهایی چون روزیرسانی، یاریرسانی، دلدادگی، قربانی کردن دختر، دارآب و گذر از آب بازنمایی شده است. همچنین روشن شد که «پیوند زن و آب» آشکارتر از دیگر بنمایه هاست که این نشانی از ارزش زندگی بخشی آب و زن در زندگی و فرهنگ مردم لرستان و یادآور ایزدبانوی آبها، آناهیتا و امشاسپندان مادینۀ نگاهبان آب در اسطوره های کهن ایرانی است.
