فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این پژوهش با هدف بررسی مفهوم زائوم و تجلی آن در ترانه‌بازی‌های استان فارس انجام شده است. زائوم پدیده‌ای زبانی و هنری است که در چارچوب نظری، نخستین‌ بار فوتوریست‌ها آن را مطرح کردند و از آنجایی‌که سخن از موسیقی و شعر بود، یکی از سرچشمه‌های فرمالیسم روسی شد. اگر زنجیره‌ای از آواها کلمه‌ای بسازند که متعلق به هیچ زبانی نباشد و تنها ارزش موسیقایی داشته باشد و همچنین اگر کلمه‌های معنادار در توالی هم ترکیبی بی‌معنا بسازند که تنها ارزش موسیقایی داشته باشد، این تعریف اولیه‌ای برای «زائوم» است. زائوم که فراتر از معنا عمل می‌کند، بیشترین تمرکز را بر فرم و موسیقی زبان دارد. یافته‌ها نشان می‌دهد که زائوم از دیرباز در زبان مردم، لالایی‌ها، افسون‌ها و بازی‌های کلامی وجود داشته است. با توجه به ساختار چهارگانۀ زبان (آوایی، صرفی، نحوی و معنایی)، در این پژوهش چهار نوع زائوم ـ آوایی، صرفی، نحوی و معنایی ـ شناسایی و تبیین شده است و نمونه‌هایی از ترانه‌بازی‌های استان فارس به عنوان مصادیق زائوم آوایی، صرفی، نحوی و معنایی تحلیل شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که زائوم یک هنرسازۀ فرمالیستی است که در جهت آشنایی‌زدایی، تمرکز بر فرم زبان و برجسته‌سازی آوا عمل می‌کند.