بهینه سازی استخراج عصاره اتانولی گیاه کلزا (Brasica napus L.) به روش سطح پاسخ و مقایسه اثر انتیاکسیدانی عصاره بر پایداری اکسایشی روغن سویا

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی صنایع غذایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

2 دانشجوی دکتری، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده علوم و صنایع غذایی، واحد نور، دانشگاه آزاد اسلامی، مازندران، ایران

3 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و صنایع غذایی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زابل، سیستان و بلوچستان، ایران

doi
10.52547/fsct.18.121.4
چکیده

امروزه از آنتی اکسیدان­های طبیعی به منظور جایگزینی با آنتی اکسیدان­های سنتزی برای به تأخیر انداختن و یا ممانعت از اکسیداسیون روغن­های خوراکی استفاده می­شود. در این تحقیق، از گیاه کلزا (Brasica napus L.) به عنوان یک ترکیب طبیعی برای بهبود پایداری اکسیداتیو و افزایش زمان ماندگاری روغن سویا استفاده شده است. در این مطالعه، عصاره تحت تأثیر سه متغیر و در سه سطح، غلظت (800 ، 500 و 200 پی. پی. ام)، زمان (30-10 دقیقه) و دما (55-35 درجه سانتی­گراد) استخراج گردید. پس از بهینه­سازی استخراج، عصاره­ای با بالاترین فعالیت آنتی­اکسیدانی و میزان کل ترکیبات فنولی به روغن سویا با سه غلظت (800 ، 500 و 200 پی. پی. ام) اضافه گردید و سپس نمونه­های روغن در سه سطح زمانی (72، 48 و 24 ساعت) و دمائی (65، 55 و 45 درجه سانتی­گراد) نگهداری شدند. انجام آزمایش­های مختلف روی عصاره­های حاصل، بهترین شرایط استخراج برای عصاره­ها با استفاده از روش سطح پاسخ تعیین و عصاره­گیری در شرایط بهینه انجام شد. نتایج فرآیند بهینه­سازی استخراج عصاره نشان داد که در عصاره هیدرواتانولی، غلظت بهینه برابر با 200 پی.پی.ام، زمان بهینه برابر با 30 دقیقه و مقدار بهینه دما 028/47 درجه سانتیگراد تخمین زده شد که در بررسی مقدار بهینه فعالیت مهار کنندگی رادیکال­های آزاد DPPH و میزان کل ترکیبات فنولیک در استخراج هیدرواتانولی به ترتیب، 885/43 درصد و mg GA/g 852/39 بود. زمان حاصل از پایداری اکسایشی روغن نشان داد؛ زمان 72 ساعت، غلظت 200 پی.پی.ام، دما 45درجه سانتی­گراد تعیین گردید. نتایج حاصل از پایداری اکسایشی روغن نشان داد اندیس پراکسید و تیوباربیوتیک اسید در استخراج هیدرواتانولی به ترتیب، meq O2/kg 388/2 و mg mal/kg 329/0 گردید. نتایج این تحقیق نشان داد که می­توان از آنتی­اکسیدان­های طبیعی به عنوان جایگزین آنتی­اکسیدان­های سنتزی در فرمولاسیون روغن­های خوراکی استفاده نمود.