مجلس گردانی رزم در نقالی: مطالعۀ تطبیقی معرکه آرایی مرشد سعیدی و مرشد ترابی از صحنۀ کشتی دوم رستم و سهراب
نویسندگان
1 استادیار دانشکده هنر دانشگاه دامغان، ایران
doi
10.48311/cfl.2025.23973چکیده
از مهمترین صحنه های نقل رزمی، کشتی دوم رستم و سهراب، معروف به مجلس «سهراب کشی» است. نقالان می کوشند بهترین اجرای خود را از این صحنه به نمایش درآورند. پرسش اینجاست چگونه معنا در مجلس نقل ساخته می شود؟ و چگونه نقالان اجرای خود از این فراز داستان را نسبت به یکدیگر متمایز می سازند؟ نظر به اهمیت نقش حرکات بدن در داستانگزاری، پژوهش حاضر از چشم انداز متفاوتی به اجرای نقالی میپردازد. بدینمنظور بر پایۀ یافته های زبانشناسی در مطالعات ژست، تعامل اجزای معرکه آرایی براساس بخشی از ویدئوی اجرای نقل سهراب کشی مرشد سعیدی و مرشد ترابی بررسی شد. بحث دربارۀ ویژگی های فنی و ابداعی حرکات نقالان نشان داد ترابی بیشتر از ژستهای تصویرگر عینی بهره برده است، ولی سعیدی علاوه بر تصویرگری عینی، متنوع تر از ژست برای ارتباط با مخاطب و توصیف مفاهیم انتزاعی نیز استفاده میکند. نقال حماسۀ ملی را با تأکیدهای کانونی متمایز در اجرا تفسیر می کند. ترابی بیشتر نبرد تن به تن را عینی تصویر می کند و بر نقش چرخ بلند برسرنوشت سهراب تأکید دارد، اما سعیدی بر مقاومت سهراب در برابر رستم تأکید می کند و درنهایت مرگ او را در قالب استعاری نشان می دهد؛ درختی که باد آن را بر زمین میافکند.