بررسی عوامل فرهنگی تأثیرگذار بر شکلگیری شخصیت دیو در افسانههای آذربایجان براساس مطالعات انسانشناسی فرهنگی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، پژوهش هنر، دانشکده هنر، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه فلسفه هنر، دانشکده هنر و معماری، واحد همدان، دانشگاه آزاد اسلامی، همدان ، ایران.
doi
10.48311/cfl.2025.27594چکیده
دیوها در افسانههای آذربایجان، گاه مظهر شر و بدی و ستمکاری هستند که از لحاظ بدنی قدرتمندند و بر انسان پیروز و غالباند و گاه در برخی موقعیتها، انسان یا بهلحاظ توان و نیروی بدنی یا بهلحاظ ذکاوت و هوش آنها را مغلوب میکند. پژوهش حاضر این تغییر و تحول را از منظر انسانشناسی فرهنگی بررسی میکند و سؤال اصلی پژوهش این است که دیو در افسانههای آذربایجان از نظرگاههای انسانشناسی توضیحدهندۀ چه پدیدههای فرهنگی است و براساس کدام مقتضیات فرهنگی بهوجود آمده است. این پژوهش با روش توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر بررسی شخصیت دیو در افسانههای مکتوب آذربایجان با روش گردآوری دادهها به صورت کتابخانهای به شناخت و تحلیل فرهنگ مردم آذربایجان پرداخته و به نتایجی از این دست رسیده است که براساس نظرگاههای کارکردگرایی مالینوفسکی، فرهنگ ازدواج اجباری، فرهنگ مردسالاری، فرهنگ رزم و حماسه و هوشیاری در برابر دشمن و دفع فریبخوردگی، فرهنگ تقدیرگرایی، فرهنگ ارزشمندی عشق پاک و نیز توسعهیافتگی فرهنگی با عنایت به رشد فکری و بینشی مردم طی دوران، در شکلگیری شخصیت دیو در افسانههایشان تأثیرگذار بوده و این وجوه فرهنگی بیانگر احوال و خلقیات مردم آن جامعه و روشنگر هویت فرهنگیشان است.
