بررسی تطبیقی کهن الگوی «عیار» در داستانهای کوراوغلی و رابین هود
نویسندگان
1 استاد دانشگاه تبریز
2 دانشیار دانشگاه شهید مدنی آذربایجان
doi
10.48311/cfl.2025.23976چکیده
کهنالگوی قهرمانی که در برابر ظلم و ستم قد علم کرده و با ایستادن در برابر فئودالها و حاکمان ظالم، یاریگر طبقۀ فرودست جامعه و دادخواهان بوده است، در تمام جوامع دیده میشود. این عده که از ﺛﺮوﺗﻤﻨﺪان دزدی ﻣﻲﻛﺮدﻧﺪ و به فقرا ﻣﻲﺑﺨﺸﻴﺪﻧﺪ در ایران دورۀ ساسانیان «اﺷﻜﻮﻫﺎن» و ﻧﻴﺰ «ﻋﻴﺎران» ﻳﺎ «اﻳﺎران» ﺑﻮدﻧﺪ که ﻗﻮاﻋﺪ ﺧﺎﺻﻲ ﻣﻴﺎن ﺧﻮد داﺷﺘﻨﺪ. اَرَشک را میتوان نخستین عیار ایران نامید که برای استقلال ایران علیه سلوکیان (جانشینان اسکندر مقدونی) قیام کرد. یعقوب لیث، نادرقلی اوشر، ملقب به نادرشاه افشار، و زینب پاشای آذربایجان نمونهای دیگر از این قهرمانان تاریخی هستند. کوراوغلی آذربایجان و رابینهود انگلستان دو شخصیت از این عیاران هستند که پیوند تاریخ و اسطوره را با خود دارند. کوراوغلی قهرمان عیار مشترک میان بسیاری از مردمان ترک ازجمله مردم آذربایجان ایران، و ترکان ترکیه، ترکمنها، ازبکها و قشقاییهاست. رابینهود عیار بریتانیایی نیز شهرتی جهانی دارد. شاید هیچ شخصیت ادبی دیگری از اروپای قرون وسطی به جز رابینهود قانونشکن جنگلی یاغی نباشد که به این وسعت در سراسر جهان شناخته شده باشد. این مقاله بر مبنای مکتب آمریکایی، شخصیت کوراوغلی و رابینهود، دو عیار آذربایجانی و بریتانیایی را به شیوۀ توصیفی و تحلیلی تطبیق میدهد.
