مطالعه مردم‌شناختی فرهنگ عامه در شکل‌گیری انگاره تقدیرگرا در قوم ترکمن و نقش آن در پیشگیری و درمان بیماری‌ها

نویسندگان

1 استادیار دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، تهران، ایران.

3 استادیار دانشکده علوم اجتماعی؛ دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار، گرمسار، ایران

4 دانشجوی دکتری مردم‌شناسی؛ دانشکده علوم اجتماعی ارتباطات و رسانه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، تهران، ایران

doi
10.48311/cfl.2025.23971
چکیده

موضوع سلامت و حفظ آن از نیازهای اساسی جوامع انسانی است که با مسئلۀ فرهنگ ارتباط مستقیم دارد. جامعۀ مورد مطالعۀ این پژوهش دارای ریسک سرطان بالا نسبت به سطح استاندارد جهانی است. مطالعۀ نظام باورها در جامعۀ مورد مطالعه تبیین‌گر باورهایی است که وفق آن انگاره‌ها و رفتارها، در افزایش ریسک بیماری مؤثر واقع می‌شود. فولکلور در سامانۀ فرهنگی جوامع و در شکل‌گیری انگاره‌ها و رفتارها نقش برجسته‌ای دارد. این تأثیر در جامعۀ مورد مطالعه یکی از عوامل برساخت انگاره‌ها ازجمله انگارۀ تقدیرگراست که منشأ رفتارهایی در جهت افزایش ریسک سرطان است. بنابراین هدف اصلی این مقاله عبارت است از شناخت باورها و کنش‌های زبانی موجود در فولکلور ترکمن که در پیدایش انگارۀ تقدیرگرا مؤثر بوده است. در این مقاله پارادایم انسان‌شناسی تفسیری در رویکرد کلیفورد گیرتز به‌عنوان چارچوب نظری در نظر گرفته شد و با استفاده از روش‌های مردم‌نگاری و تمرکز بر تکنیک مصاحبۀ نیمه‌ساخت‌یافته همراه با مطالعات اسنادی، به گردآوری داده‌ها پرداخته شد. یافته‌های این پژوهش حاکی از نقش فولکلور به‌عنوان یکی از عوامل موجد و تقویت‌کنندۀ انگارۀ تقدیرگرایی در جامعۀ مورد مطالعه است. این انگاره بیش از هر چیز در دو گذار اصلی زندگی ترکمن‌ها (تولد و ازدواج) ایفای نقش می‌کند و درنهایت موضع غربالگری، پیشگیری و درمان مؤثر را در جامعۀ مورد مطالعه کم‌رنگ می‌کند.