فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

فرهنگ عامه انعکاسی‏ است از اندیشه و ذوق طبقات اجتماعی مختلف که به مرور زمان و براساس تجربه شکل گرفته‏ است. این فرهنگ و نمودهای مختلف آن با توجه به قدرت اقناع‌کنندگی و گاه ویژگی‏ های ادبی، به مرور از کلام مردم عادی فراتر می ‏رود و با ورود به سپهر ادبی شاعران، گاه موجب ابهام در شعر آن‏ها می ‏شود. بررسی فرهنگ عامیانه در شعر شاعران، می‏ تواند دریچه ‏ای برای شناخت یکی از آبشخورهای فکری آن‏ ها و درک هرچه بهتر اندیشه‏ ها و تخیلاتشان باشد. نظامی مانند بسیاری دیگر از شاعران بزرگ ادب فارسی در آثارش از ضرب‏المثل ‏های فراوانی که حاصل آشنایی با فرهنگ‏ های مختلف است، سود برده ‏است. علاوه بر ضرب‌المثل ‏های فارسی، نمودهای ادبیات عامۀ منطقۀ آذربایجان نیز در شعر وی قابل مشاهده است. آگاهی از ضرب‏المثل‏ ها و اصطلاحات عامیانۀ رایج در منطقۀ مذکور، می‏ تواند مخاطب را در درک بهتر شعر نظامی یاری کند. در مقاله حاضر تعدادی از ضرب‏المثل‏ ها و اصطلاحات عامیانه‏ در شعر نظامی را بازکاوی کرده و کوشیده‌ایم به کمک آن‏ها توضیح گویاتری از بیت هایی که مشتمل بر این ضرب‏المثل ‏ها و اصطلاحات هستند، ارائه دهیم. نکته دیگر اینکه براساس یافته‌های نوشتۀ پیش رو، می‌توان گفت برخی از ضرب‌المثل‏‏ هایی که در منابع مختلف به نام نظامی ثبت شده، صرفاً حاصل خلاقیت او نبوده و از محیط زندگی وی وام گرفته شده ‏است.