فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

گروتسک که از آن به‌عنوان طنز آمیخته یاد می‌شود، سبکی هنری و ادبی است که هنجارها و انتظارات مرسوم را به چالش می‏ کشد و بسیاری از مرزها را جابه‌جا می‏کند. امروزه، این سبک از آن جهت اهمیت پیدا کرده است که سعی می‌کند میان بسیاری از حوزه ‏ها چون هنر، ادبیات، مذهب و موضوعات اجتماعی ارتباط برقرار کند و از این جهت که مشتمل بر عناصری چون اغراق، معما، طنز و درهم‌آمیختگی‏ های صورت‏های انسانی و حیوانی است می ‏تواند در قصه‏های عامیانه و افسانه ‏های ایرانی نمودهای آشکاری داشته باشد. تأمل در تفاسیر گروتسکی می ‏تواند ما را با تفسیرهایی بنیادین از افسانه‏ ها آشنا کند که به‌طور طبیعی در ذهن ما حضور دارند و واکاوی لایه‏های زیرین محتوایی و سخن گفتن از آن‏ها به شناختی آگاهانه‏تر و منظر جذاب‏تری از این منابع اصیل فرهنگی منجر خواهد شد. از این رو، این پژوهش به روش تحلیل کیفی ـ مضمونی به بیان و توضیح برخی از کنش ‏ها، اشخاص و ویژگی‏ های افسانه ‏های ایرانی که با مضامین گروتسکی شباهت دارند، می‏ پردازد. نتایج این پژوهش نشان‌دهندۀ این است که گروتسک، به‌ویژه در بستر ادبیات عامیانه ایران، به اشکال گوناگون حضور دارد و می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای نقد اجتماعی و فرهنگی کارآیی مؤثری داشته باشد. برخی از این شباهت‏ ها برخاسته از انگاره‏‏های مشترک ذهن انسان در همه دنیا و نحوۀ پردازش آن‏ ها متناسب با خصایص فرهنگی سرزمین‏ های مختلف است. با تأکید بر این نکتۀ مهم که آنچه امروزه به‌عنوان گروتسک در جهان شناخته شده ‏است، از قرن ‏ها پیش در ادب عامۀ ایران حضوری پررنگ داشته است.