تجزیۀ ساختاری آیین‌های مذهبی استان بوشهر (با تکیۀ بر آیین‌های محرم، حج و رمضان)

نویسندگان

1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی

2 دانش آموخته دکتری زبان و ادبیات فارسی

doi
10.48311/cfl.2025.22247
چکیده

آیین‏ها بازتاب‏دهندۀ فرهنگ هر قوم، ملت و جامعه هستند. استان بوشهر نیز آیین‏هایی دارد که بازگوکنندۀ فرهنگ و هویت مردم این دیار است. در این تحقیق به تجزیۀ ساختاری آیین‏های مذهبی استان بوشهر با تکیه بر آیین‏های ماه محرم و صفر، حج و رمضان پرداخته می‏شود. اهمیت و ضرورت آن، معرفی و شناساندن این آیین‏ها و هدف آن بررسی و تحلیل، یافتن محتوای این اعمال، شناخت الگو و ساختار مشترک آن‏هاست. آیین‏های مورد مطالعۀ این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و براساس تجزیۀ ساختاری بررسی می‏شود. نتایج نشان می‏دهد همراهان، مکان، موسیقی، عنصر کلامی، قربانی و تغذیۀ متبرک، عناصر اصلی و گیاه، آب و آتش عناصر متغیر در آیین‏های مورد مطالعه هستند. این آیین‏ها از نظر ساختار از الگوهایی محدود تبعیت می‏کنند؛ الگوی شر ـ کُنش ـ رفع شر احتمالی در آیین‏ صفر به‏در، الگوی نیاز ـ کُنش ـ رفع نیاز در دُم‏دُم سحری، الگوی طلب ـ کُنش ـ رفع طلب در شوالغوث و در سایر آیین‏ها الگوی نیاز، طلب، بزرگداشت ـ کُنش ـ نشانه‏های دیداری ـ رفع نیاز و طلب دیده می‏شود.