بازنمایی فرهنگ مقاومت فرماندهان جنگ تحمیلی در کتب دفاع مقدس( مورد مطالعه کتابهای ملاقات در فکه، در کمین گل سرخ، محمد مسیح کردستان، روشنای بدر)
نویسندگان
1 دانشیار گروه ارتباطات و مطالعات فرهنگی، دانشکده رفاه، تهران، ایران. farokhi@refah.ac.ir
2 کارشناسی ارشد مطالعات فرهنگی ، دانشگاه سوره، تهران، ایران.
doi
چکیده
فرماندهان جنگ تحمیلی، رزمندگان جوانی بودند که جنگ را مدیریت و زندگی خود را در مسیر دفاع و پاسداری از خاک ایران سپری کردند. فرهنگ مقاومت از عناصر مهم تاثیرگذار در روند جنگ بوده و این موضوع ناظر به فرماندهان دفاع مقدس حائز اهمیت و قابل تامل می باشد..در این راستا پژوهش مذکور به بازنمایی فرهنگ مقاومت فرماندهان جنگ تحمیلی در کتب دفاع مقدس میپردازد. در این زمینه 4 نمونه از کتابهای شاخص که بررسی زندگی فرماندهان جنگ تحمیلی پرداخته شده شامل: ملاقات در فکه، در کمین گل سرخ، محمد مسیح کردستان و روشنای بدر به عنوان جامعه هدف انتخاب شده و به روش تحلیل محتوای کیفی مورد بررسی و پژوهش قرار گرفته است. این چهار کتاب زندگی فرماندهان شهیدحسن باقری، علی صیاد شیرازی، محمد بروجردی و اسماعیل دقایقی را نشان میدهد. با بررسی چهار اثر مذکور که به توصیف و بازآفرینی ارزش های دینی، انقلابی، وقایع و صحنه های جنگ، روحیات فردی و ... فرماندهان پرداخته بود تلاش شد با مشاهده و بررسی ارزش ها و هنجارهای نهفته در آن ها و روابط اجتماعی شان به فرهنگ مقاومت و الگوی فرهنگی مرتبط پی برد. نتایج حاکی از آن است که فرهنگ مقاومت فرماندهان در سه مضمون اصلی بینش، گرایش و کنش بازنمایی شد که بینش شامل مقوله های فرعی اندیشه دینی، اندیشه راهبردی و اندیشه انقلابی است. گرایش شامل روحیاتی نظیر روحیه اقتدار و ایستادگی، اثرگذاری و نفوذ، صبر و شکیبایی، تلاشگری، حمایتگری، خودباوری و کنش نیز شامل اقدامات نظامی، اجتماعی و فرهنگی می شود. در این پژوهش پس از بررسی مقوله ها مشخص شد که فرهنگ مقاومت یک موضوع صرفا دفاعی نیست؛ بلکه فرهنگی پویا، تهاجمی، و مبتنی بر تفکر و دوراندیشی است.فرهنگ مقاومت با مفهوم هویت پیوند داردو این پیوند در مقوله های اصلی مشخص می باشد. نویسندگان در خلق این آثار از زبان به عنوان یک بازتاب دهندهی سادهی معنا استفاده کردهاند و تمام معانی موجود در بینش، گرایش و کنش فرماندهان را به واسطهی زبان صرفا بازتاب دادند. فرهنگ مقاومت برای فرماندهان ارزش خاص و ویژه ای به حساب میآید و مسئلهی مهمی در دفاع مقدس است که میتوان از آن به عنوان یک عنصر نقش آفرین یاد کرد. عنصری که با شکل گیری آن در جامعه، ابعاد دیگر مقاومت نیز بروز خواهد کرد.
