فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

عشق از مهم‏‌ترین درون‏‌مایه‏‌های دوبیتی‏‌های عامۀ هزاره‏‌های افغانستان است. آفرینندگان اصلی دوبیتی‏‌ها هنرمندان عامه هستند که از شهرت و مقامی بهره ندارند، ولی در میان گروه‏‌های مردم عادی زندگی می‏‌کنند. سینه‏‌های مردم و ذهن تاریخی نسل‏‌ها، وسیلۀ نگهداری و انتقال دوبیتی‏‌ها بوده است. از این رو، هدف این پژوهش بررسی تجلی عشق در دوبیتی‏‌های عامۀ هزاره‏‌های افغانستان است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی، تعداد 1200 دوبیتی عامۀ هزارگی مورد مطالعه قرار گرفت، یافته‌های اسنادی و میدانی نشان می‏‌دهد که درون‏‌مایه‏‌های اکثر دوبیتی‏‌های عامۀ هزاره‏‌های افغانستان عشق است، زیرا از 1200 دوبیتی، 1100 دوبیتی یعنی تقریباً 92 درصد را مسائل عشقی و عاطفی تشکیل می‌دهد. همچنین در تجلی عشق می‌توان جلوه‌های معیشتی، شرایط محیطی و نمادهای مذهبی را نیز دید. از جملۀ مفاهیم برجستۀ عاشقانه در این دوبیتی‏‌ها، وصف زیبایی‌های معشوق، آرزوی وصل و دیدار، وفاداری به معشوق، بی‌قراری و سوز عشق و عاشق در انتظار معشوق بیشترین بسامد را داراست. علاوه برآن‌ها نمادها و باورهای مذهبی، شکایت از اطرافیان، شرم از مردم، هجران و دوری از معشوق و وطن دوستی و غم غربت از جایگاهی ویژه در این دوبیتی‌ها برخوردارند. مفاهیم یادشده و نیز سوز و گداز، شور و اشتیاق، لحظه‌های غم و شادی و التهاب درونی از عوامل سرایش این دوبیتی‌هاست. در این دوبیتی‌ها، عشق ساده، دست‌یافتنی، زمینی و جسمانی بیشترین بازتاب را دارد تا عشق آسمانی و روحانی. همچنین دیده شد که شاعر عاشق‌پیشۀ هزارگی نمادهای مذهبی را برای توجیه عشق‌بازی‌های خود استفاده کرده است.