کاربست مفهوم پایداری و مقاومت با محوریت آزادی فلسطین در ادبیات جهان اسلام (طراحی یک مدل عملگرا)

نویسندگان

1 دانش آموخته روابط بین الملل، دانشگاه گیلان، رشت، ایران.

2 دکتری علوم سیاسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 دانشیار گروه زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه علوم انتظامی امین، تهران، ایران. Nozenzahra@gmail.com

doi
چکیده

ادبیات پایداری شاخه‌ای از ادبیات است که دو مفهوم نهادینه شدة مبارزه و مقاومت را در بطن خود دارد. مبارزه با مجموعة ظلم و ستم، استبداد و اختناق که هدف اصلی آن تحقق آزادی و رهایی بوده و مقاومت نیز تا نیل به این هدف مورد تأکید این نحله از ادبیات است. در این راستا، مسألة فلسطین، تهییج مبارزان فلسطینی و ستایش مقاومت آنان و نیز ترسیم چهرة اشغالگران صهیونیستی یکی از مهمترین تجلی‌های ادبیات مقاومت قلمداد می‌شود. شاعران بسیاری این موضوع را به انحاء مختلف در قالب آثار منظوم و منثور فارسی و عربی مطرح نمودند. بر این اساس، هدف پژوهش حاضر، کاربست مفهوم پایداری و مقاومت با موضوع فلسطین و طراحی یک مدل عملگرا در این رابطه است. پژوهش حاضر، از نظر هدف، توسعه‌ای؛ از لحاظ رویکرد، کیفی و بر اساس فراترکیب انجام می‌شود. بر این اساس، جامعة آماری پژوهش، شامل مجموعه مقالاتی است که در بازة زمانی سال‌های 1392 تا 1402 شمسی و با موضوعیت ادبیات پایداری و مبارزه مردم فلسطین به چاپ رسیده‌اند، می‌باشد. نویسندگان با جستجو در میان پایگاه‌های علمی مطرح داخلی تعداد 66 مقاله را از میان 148 مقاله برگزیده و پس‌ از تحلیل‌ محتوای آنها، مقوله‌ها و مفاهیم استخراج شده و اولویت‌‌سنجی آنان نیز با بهره‌گیری از روش آنتروپی شانون انجام شد. براساس یافته‌های پژوهش، 32 مفهوم در قالب‌ 8 مقوله‌ شناسایی‌ و‌ در قالب دو دسته‌ عوامل‌ سلبی و عوامل ایجابی تفکیک شدند. مفاهیم سلبی، به ترتیب شامل مفاهیمی همچون: نقض گستردة حقوق بشر از سوی صهیونیست‌ها، انتقاد شدید از سکوت جوامع بین الملل، نفی هرگونه سازش، نفی جامعة غفلت زده و مفاهیم ایجابی نیز به ترتیب شامل مواردی همچون:گذار ازهویت عربی به هویت اسلامی، بسط مرجعیت شهامت و شهادت‌طلبی، ائتلاف و اتحاد، تحقق وعدة الهی(ترسیم افق روشن پیروزی) می‌باشند.