تحلیل روایت از زمینه ها، فرایند و تجربه عضویت در داعش
نویسندگان
1 پژوهشگر دانشگاه افسری و تربیت پاسداری امام حسین(ع)، تهران، ایران. ab.bayat1400@gmail.com
2 دانشیار گروه جامعه شناسی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی(ره)، تهران، ایران. ah.ghyasvand@gmail.com
doi
چکیده
پژوهش حاضر با هدف بررسی تجربه زیسته اعضای بومی داعش در عراق و فرایندی که آنان را از یک شهروند عادی به عضوی از داعش تبدیل کرده انجام گرفته است. این مساله از زاویه روایت اعضای اسیر شده داعش در زندانهای دولت عراق مورد توجه قرار گرفته است. مشارکتکنندگان در این پژوهش کلیه اعضای داعش در زندانهای عراق هستند که با نمونهگیری برحسب موارد دردسترس، مورد مصاحبه قرار گرفتهاند. مجموعه این مصاحبهها در کتاب «از فرانکفورت تا رقه» منتشر شده و به عنوان منبع گردآوری دادههای این پژوهش مورد استفاده قرار گرفته است. برای تحلیل دادهها از روش «تحلیل روایت» بهره برده شده و روایت تجربیات اعضای اسیر داعش، در قالب چهار موقعیت «زندگی پیش از عضویت در داعش»، «تحول اوضاع»، «زندگی زیر پرچم داعش» و «اسارت» بازنمایی شده است. در نتیجه پژوهش مشخص شده هرچند نمیتوان زمینههای مذهبی را نادید انگاشت؛ اما عامل اصلی شکلگیری داعش را باید در زمینههای اجتماعی و غیردینی آن جستجو نمود. مشابهت این تشکیلات با تشکیلات غیرمذهبی مانند مجاهدین خلق(منافقین)، پژاک، کومله و دموکرات و امثال آن، و نیز حضور آشکار چهرههای غربی به عنوان فرماندهان و رهبران آن، ابعاد مذهبی آن را به شدت کمرنگ نموده و ابعاد اجتماعی مانند فقر و حس تبعیض را در کنار زمینههای سیاسی-امنیتی در جایگاه مهمتری مینشاند.
