فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

راهبرد اساسی حل بحران آب کشور، صرفه­جویی در مصرف آب کشاورزی از طریق افزایش بهره­وری است. با توجه به اهمیت اقتصادی تولید ذرت علوفه­ای در کشور، بررسی راهکارهای افزایش بهره­وری آب برای تولید این محصول استراتژیک ضرورت دارد. به­منظور آگاهی از نوع استفاده از سامانه­های آبیاری، ابعاد مزرعه، منابع آبی مزارع، تاریخ کاشت و برداشت، اندازه­گیری حجم آب آبیاری، عملکرد محصول تر و بهره­وری آب در مزارع کشت دوم ذرت علوفه­ای (کشت تابستانه) رقم سینگل کراس 704 در شش مزرعه با سامانه‌های آبیاری جویچه­ای و  نواری تیپ با مدیریت کشاورزان، این مطالعه در سال زراعی 1395 اجرا گردید. نتایج تحقیق نشان داد که متوسط حجم آب آبیاری در آبیاری جویچه­ای و  نواری تیپ به‌ترتیب ۱۰۶۷۰ و ۴۴۸۰ مترمکعب در هکتار و میانگین عملکرد  ذرت علوفه‌ای به‌ترتیب 49/12 و 60 تن در هکتار است. در روش آبیاری جویچه ­ای، بیشترین  عملکرد محصول  در مزرعۀ کرج (2) به­ میزان 60 تن در هکتار و با بهره ­وری آب آبیاری 6/16 کیلوگرم به ­ازای هر مترمکعب و کمترین عملکرد محصول برای مزرعۀ کرج (3) به ­میزان 35 تن در هکتار و کمترین بهره­ وری آب برای مزرعۀ کرج (1)  به میزان 4/24 کیلوگرم بر مترمکعب به ­دست آمد. بیشترین بهره ­وری آب آبیاری،  13/40 کیلوگرم به ­ازای هر مترمکعب آب، مربوط به مزرعۀ حاجی آباد با روش آبیاری  نواری تیپ است. میانگین بهره ­وری آب مصرفی ذرت علوفه­ ای در آبیاری جویچه ­ای و  نواری تیپ به ­ترتیب 5/6 و 13/4 کیلوگرم به ­ازای هر مترمکعب آب تعیین شد. برای برآورد پتانسیل عملکرد محصول ذرت علوفه ­ای از مدل AquaCrop استفاده شد.  این مدل­ پیش از استفاده واسنجی و صحت­سنجی گردید و قابل اتکا بودن نتایج آن در منطقۀ مورد مطالعه تأیید شد. خطای نسبی این مدل 3/7 درصد و ریشۀ میانگین مربعات خطا 2/44 تن در هکتار به ­دست آمد. این نتایج بیانگر قابلیت مدل در برآورد پتانسیل عملکرد و بهره‌وری آب تحت شرایط واقعی مزرعه است و روش آبیاری نواری تیپ به‌عنوان گزینه‌ای کارآمد برای استفادۀ بهینه از منابع آبی منطقه توصیه می‌شود.