بازتاب افسانۀ گاو عنبری در متون فارسی

نویسندگان

1 مرکز آموزش‌های عمومی، دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی

2 دانشگاه صنعتی شاهرود

doi
10.48311/cfl.12.57.5
چکیده

Copyright: © 2023 by the authors. Submitted for possible open access publication under the terms and conditions of the Creative Commons Attribution (CC BY -NC) license https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/). گاو عنبری موجودی است افسانه‌ای با ویژگی‌های خاص که حکایت آن در متون نظم و نثر فارسی بازتابی گسترده دارد؛ به‌طوری ‌که از قدیم‌ترین منابع موجود تا به امروز می‌توان نشانی از آن بازیافت. البته علی‌رغم قدمت این افسانه و اشارات پربسامد مربوط به آن در متون مختلف و نیز برداشت اشتباه از ماهیت آن، مایۀ شگفتی است که تاکنون پژوهش درخوری دربارۀ این موجود انجام نگرفته است. این پژوهش با هدف بررسی منشأ، قدمت و روایت‌های گوناگون این موجود افسانه‌ای و نیز تعیین ویژگی‌های آن براساس منابع و اسناد مختلف، به چگونگی بازتاب حکایت این گاو پرداخته است. نویسندگان با بررسی منابع مختلف، ازجمله عجایب‌نامه‌ها، متون روایی، اساطیری، افسانه‌ای، تاریخی و غیره، مطالب مرتبط با موضوع را گردآوری کرده و به روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از مطالعۀ کتابخانه‌ای و فیش‌برداری، دسته‌بندی و تحلیل کرده‌اند. از یافته‌های این پژوهش ارائۀ سیر تاریخی این حکایت و تغییرات مربوط به آن در متون دوره‌های مختلف و نیز تعیین هویت این گاو و تمییز آن از حیوانات مشابه و گاو دریایی واقعی است.