مفهوم‌سازی اصطلاحات (ضرب‌المثل‌های) حیوانات در کوهمره سرخی (تعامل میان مجاز و استعاره)

نویسندگان

1 دانشگاه جهرم

2 دانشگاه جهرم

doi
10.48311/cfl.12.56.5
چکیده

این تحقیق به نحوه مفهوم‏‌سازی اصطلاحات در گویش کوهمره سرخی از دیدگاه شناختی می‏‌پردازد. نحوه مفهوم‌‏سازی در اصطلاحات، پیچیده بوده و لازم است علاوه‌بر نقش استعاره یا مجاز، تعامل میان استعاره و مجاز هم لحاظ شود تا داده‌‏های بیشتری قابل توجیه شوند. روش این پژوهش میدانی و کتابخانه‌‏ای است. نخست به روش میدانی 283 ضرب‏‌المثل گردآوری شده و سپس به روش کتابخانه‏‌ای و با رویکرد شناختی براساس الگوی مجاز، استعاره و تعامل میان آن‌‏ها از دیدگاه رویز د مندزا و دیز (Ruiz de Mendoza & Díez, 2002) داده‏‌ها تحلیل و برای هر مبحث نمونه‏‌هایی ذکر شده است. در کوهمره سرخی نیز تعامل میان مجاز و استعاره در زیربنای فرایندهای مفهوم‏‌سازی اصطلاحات، نقش اساسی بازی می‌‏کند. در گویش کوهمره سرخی، اصطلاحات مبتنی بر استعاره تنها یا مجازِ تنها کم هستند. اصطلاحات شفاف و ترکیب‏‌پذیر بالا بیشتر استعاره‏ای ظهور می‌‏کنند و گسترش و کاهش در محدوده مفهومی هم در محدوده مبدأ (مجاز) و هم مقصد (استعاره) از مهم‏ترین فرایندهای شناختی در مفهوم‏‌سازی هستند. در اصطلاحات بسیار تیره که محدوده مجاز قادر به گسترش مفهومی نیست و نمی‏‌توان از الگوی شناختی آرمانی‌شده یا فریم، مجاز را گسترش داد، معنا به‌طور قراردادی با اصطلاحات در ارتباط است و دلیل آن فقدان ریشه‌‏های تاریخی ـ فرهنگی اصطلاحات است؛ ولی در مواردی که اصطلاحات فرهنگی و تاریخی موجود است، تیرگی ازبین می‏‌رود و گسترش مفهومی نه از فریم بلکه از دانش کلی امکان‏‌پذیر است. بیشتر اصطلاحات این منطقه از نوع هستی‌‏شناختی است و طرح‏واره‌‏های تصویری کم‌تر مشاهده می‏‌شود.