اندازه‌گیری دبی جریان در کانال‌ها با استفاده از سرریز لبه تیز مثلثی 90 درجه با راس همتراز با کف کانال

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی آب، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی خاک، واحد خوی، دانشگاه آزاد اسلامی، خوی، ایران.

doi
10.22092/idser.2025.369030.1612
چکیده

سرریزهای لبه تیز مثلثی یکی از ابزارهای کم‌هزینه و دقیق برای اندازه‌گیری جریان در کانال‌ها هستند. با وجود ساخت تجهیزات پیشرفته و گرانقیمت اندازه‌گیری جریان، استفاده از سرریزها بخصوص سرریز لبه تیز مثلثی برای بهره‌برداران از شبکه‌های آبیاری و آبرسانی انتخاب اول بوده است. روابط محاسبۀ دبی جریان با استفاده از سرریزهای لبه تیز مثلثی برای شرایط خاص نصب این سرریزها توسعه داده شده‌اند که یکی از این شرایط قرار گرفتن راس سرریز در ارتفاع معین نسبت به کف کانال (P) است. اما اگر نتوان این ارتفاع را تامین کرد، استفاده از این روابط دقت بالایی نخواهد داشت. در این تحقیق سرریز لبه تیز مثلثی 90 درجه طوری در کانال نصب شد که راس سرریز در محور مرکزی بر کف کانال منطبق شود (P=0). آزمایش‌های متعددی در شرایط جریان آزاد و مستغرق صورت گرفت. در شرایط جریان آزاد ضریب C در رابطه Q=CHe2.5 (Q دبی جریان بر حسب متر مکعب بر ثانیه و He ارتفاع مؤثر آب روی راس سرریز بر حسب متر)، برابر 1/5594 شد. برای شرایط جریان مستغرق روابط محاسبه دبی به‌دست آمدند. برای ارزیابی صحت روابط به‌دست آمده، آزمایش‌ها در کانال آمایشگاهی دیگر تکرار شد و متوسط قدر مطلق خطای نسبی(MARE) روابط به‌دست آمده در برآورد دبی جریان در شرایط جریان آزاد 7/7 و در شرایط جریان مستغرق 4/3 درصد تعیین شد.