فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: هدف از انجام این پژوهش، بررسی ماهیت و ویژگی‌های عناصر برنامۀ درسی معارف اسلامی بود. روش: رویکرد پژوهش، کیفی بود. پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از لحاظ روش، کیفی پایه بود. محیط پژوهش کلیۀ دانشگاهها و مراکز آموزش عالی دولتی کشور بود. مشارکت‌کنندگان، 30 نفر از صاحب‌نظران و متخصصان مختلف، شامل مسئولان دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، معاونان آموزشی دفاتر نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاهها، مدیران گروه‌های معارف اسلامی، اعضای هیئت علمی و مدرّسان مدعو دروس معارف اسلامی، همچنین 10 نفر از پژوهشگران دو حوزۀ برنامۀ درسی و دروس معارف اسلامی بودند. روش نمونه‌گیری، ملاک‌محور (برخورداری از دانش نظری و تجربۀ عملی) بود. ابزار اندازه‌گیری، مصاحبۀ نیمه ساختاریافته بود. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش کدگذاری(انتخابی، محوری و باز) استفاده شد. برای تعیین اعتبار داده‌های کیفی از شاخصهای چهارگانۀ لینکلن و گوبا، شامل اعتبارپذیری، انتقال‌پذیری، قابلیت وابستگی و تأییدپذیری، استفاده شد. یافته‌ها: بر اساس نتایج پژوهش، 10 مضمون انتخابی، شامل منطق، هدف، محتوا، مواد و منابع آموزشی، راهبرد یاددهی- یادگیری، فعالیت یادگیری، گروه‌بندی، فضا، زمان و ارزشیابی؛ 24 مضمون سازمان‌دهنده، شامل چرایی برنامه، اهداف شناختی، اهداف نگرشی، اهداف روانی حرکتی، محتوای سازمان‌یافته، محتوای موقعیتی، مواد آموزشی تک‌منبعی، منابع چندگانه، راهبرد‌های یاددهی- یادگیری مستقیم، راهبرد‌های یاددهی- یادگیری غیر مستقیم، فعالیت فردی، فعالیت گروهی، فعالیت درون‌کلاسی، فعالیت برون‌کلاسی، گروه‌بندی موضوعی، گروه‌بندی بر اساس سطح توانایی، فضای فیزیکی، فضای روانی- اجتماعی، فضای ایمن، زمان‌بندی ثابت، زمان‌بندی انعطاف‌پذیری، ارزشیابی قبل آموزش، ارزشیابی حین آموزش و ارزشیابی پس از آموزش و تعداد 128 مضمون پایه برای ماهیت و ویژگی‌های عناصر مطلوب برنامۀ درسی معارف اسلامی شناسایی و استخراج شد. نتیجه‌گیری: بر اساس ویژگی‌های استخراج‌شده، می‌توان زمینۀ تحول جامع برنامۀ درسی دروس معارف اسلامی را فراهم ساخت و میزان جذابیت و کارامدی برنامۀ درسی و مهم‌تر از همه، میزان رضایتمندی دانشجویان را افزایش داد.