فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

منبع ارزشمند آب زیرزمینی که  تامین کننده اصلی مصارف کشاورزی، شرب و صنعتی است، تحت تأثیر آلودگی ناشی از آب‎های برگشتی آبیاری آغشته به کودهای نیتراتی، فاضلاب شهری و روستایی و پساب‌های صنعتی است. در دشت شهرستان البرز، از قطب‎های بزرگ توسعۀ کشاورزی و صنعتی، هر ساله  شهرک‎های متعدد ساخته می­شود و جمعیت انسانی و تقاضای آب در آن رو به افزایش است. سالانه حجم بالایی از آلاینده‎ها از جمله نیترات به دلیل اجرانشدن سامانۀ مناسب دفع پساب‌ها وارد آبخوان این دشت می‎شود. هدف از این پژوهش، علاوه بر مشخص کردن مناطق مستعد آلوده‌شدن، کمک به تبیین سیاست‎های کاربردی برای برنامه‎ریزی و مدیریت محیط زیست منطقه و مدیریت کیفی منابع آب زیرزمینی است. بدین منظور با مراجعه به سازمان‌های متعدد، آمار و داده‎های عمق سطح ایستابی، تغذیۀ خالص، ساختار زمین‌شناسی آبخوان، بافت خاک، شیب منطقه، محیط غیراشباع، قابلیت انتقال و هم‎ضخامت آبرفت این آبخوان جمع‎آوری شد.  پس از آن با استفاده از روش دراستیک بر مبنای سامانۀ اطلاعات جغرافیایی، نقشه پهنه‎بندی آسیب‎پذیری آبخوان (امکان نفوذ و انتشار آلاینده‎ها از سطح زمین به آب زیرزمینی) تهیه و با اطلاعات موجود نیترات آب زیرزمینی در محیط GIS مقایسه و صحت‎سنجی شد. نتایج بررسی­ها نشان داد دشت شهرستان البرز به دو پهنه قابل طبقه‌بندی است. حدود 31 درصد از مساحت کل منطقه متعلق به کلاس آسیب‌پذیری کم و 69 درصد از مساحت در کلاس آسیب‌پذیری متوسط قرار دارد. قسمت‎ غربی و مرکزی آبخوان دشت شهرستان البرز به دلیل اینکه شیب زمین، در این نواحی بسیارکم و سطح آب زیرزمینی بالا است، پتانسیل آسیب‌پذیری بیشتری دارد.