فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ترانۀ «رعنا» یکی از ساده‌‎ترین و در عین حال سیاسی‌‎ترین ترانه‌های عامۀ سرزمین گیلان به‌شمار می‎رود. سرایندۀ ناشناس ترانه در نظر داشت ضمن روایتی عاشقانه، در بندهایی از آن به حوادث تاریخی و اجتماعی منطقه اشاره کند. در این پژوهش به روش تحلیلی ـ توصیفی با بهره‌‎گیری از رویکرد تاریخی ـ ادبی به اسناد مکتوب و یافته‌های میدانی، کیفیت و چیستی رویداد مندرج در ترانۀ رعنا واکاوی شده است. یکی از ضرورت‎های اصلی پژوهش نیل به روایتی اصیل مبتنی بر داده‎های تاریخی و زبانی گویشوران منطقه است. نتایج نشان می‎دهد ترانه دربردارندۀ دو روایتِ نزدیک به زمان وقوع و روایت متأخر است. در روایت نخست، ستیز فئودال‌ها و نبرد بازماندگان نهضت جنگل، نظیر کردآقجان و حیدر عمواوغلی و در روایت متأخر، جنبه‌‌های عاشقانه، رمانتیک و سرکشی‌‌های رعنا برجسته شده است. در روایت‌های متأخر، داستان رعنا با ترانه‌‌های پیش از خود، مانند زرانگیز، سیما و طوبی درآمیخته است و ضرب‌آهنگی مطنطن دارد، اما در روایت نخست طنطنۀ کلام کم‌تر است و بیشتر توجه به رویداد و کنش شخصیت‎های اصلی روایت، یعنی نوروز، هادی، کردآقاجان و حیدر است.