بررسی حجم آب آبیاری کاربردی و بهره‌وری آب در باغ‏ های گیلاس استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

2 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

doi
10.22092/idser.2024.367627.1598
چکیده

هدف اصلی از اجرای این پروژه، اندازه‌گیری حجم آب آبیاری کاربردی، عملکرد و بهره‌وری آب در باغ‌های گیلاس تحت مدیریت باغداران در استان خراسان رضوی است. باغ‌های آزمایشی طوری انتخاب شدند که عوامل مختلف از جمله روش آبیاری، بافت خاک و کیفیت آب آبیاری کاربردی را پوشش دهند. در کل استان جمعا 43 باغ گیلاس در دشت‌های مشهد- چنارن، طرقبه - شاندیز و نیشابور انتخاب شدند. باغ‌های منتخب در سال 1400 مورد پایش و ارزیابی زراعی و آبی قرار گرفتند. برداشت اطلاعات از باغ‌های منتخب با مراجعۀ حضوری به باغ‌ها، تکمیل پرسشنامه، نمونه‌برداری از خاک و منبع آبی باغ‌ها، ثبت برنامۀ آبیاری و اندازه‌گیری دبی منبع آب صورت گرفت. نیاز آبی گیلاس در مناطق مختلف محاسبه و با حجم آب آبیاری کاربردی باغداران مقایسه شد. نتایج تحقیق نشان داد که دامنۀ تغییرات مقدار آب آبیاری کاربردی در باغ‌های گیلاس استان بین 6200 تا 10000 مترمکعب بر هکتار و متوسط حجم آب آبیاری کاربردی در باغ‌ها برابر 7799 مترمکعب بر هکتار است. دامنۀ تغییرات عملکرد گیلاس نیز  بین 5167 تا 12117 کیلوگرم بر هکتار متغیر است و متوسط عملکرد محصول برابر 7049 کیلوگرم بر هکتار به­دست آمد. دامنۀ تغییرات بهره‌وری آب در باغ ­های گیلاس بین 0/691 تا 1/568 کیلوگرم به ­ازای هر مترمکعب آب و متوسط آن برابر با  0/907 کیلوگرم به ­ازای هر مترمکعب آب محاسبه شد. میانگین بهره ­وری آب در دو روش آبیاری سطحی و قطره ­ای به ترتیب برابر 0/813 و 0/972 کیلوگرم به­ ازای هر مترمکعب آب به ­دست آمد که نشان می‌دهد با تغییر روش آبیاری از سطحی به قطره‌ای، بهره ­وری آب در باغ‌های گیلاس استان حدود 20 درصد قابل افزایش است.