فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

لالایی‌ها نوعی از ترانه‏‌های مهم در ادبیات عامۀ هر قومی به‌شمار می‌‏آیند که سینه به سینه از نسل‌‏های گذشته به امروز رسیده‏‌اند. در بلوچی به این نوع ترانه‌‏ها «لیلو» یا «لولی» می‌‏گویند. در جستار پیش رو به بررسی لیلوها در زبان بلوچی پرداخته‌ایم و هدف از این تحقیق، معرفی این اشعار عامه و تحلیل آن‌‏ها از دو منظر ساختار و درون‏مایه است. نگارنده با گردآوری مهم‌‏ترین لالایی‌‏های رایج در بلوچستان، ضمن معرفی این گونه سروده‌‏ها، نخست به بررسی وزن، قالب، قافیه و ردیف و سپس به تحلیل مهم‏‌ترین مضامین و کارکردها و پیوند آن‌‏ها با زندگی اجتماعی، مفاهیم دینی، وضعیت زندگی و باورهای گویشوران بلوچی پرداخته است. قالب همۀ لیلوها، «بلوچیِ سنتی» است و از نظر وزن غالباً عروضی و در بحر قریب هستند. برخی از مضامین به کاررفته در آن‌‏ها عبارت‌اند از: بیان آرزوهای مادر برای فرزند، دعا برای بچه، آرام‏بخشی، کم کردن بی‏قراری‏‌های کودک، تشویق به شادی و نوازشگری کودک، جنگ در برابر دشمن، تشبیه کودک به قهرمانان قومی، بیان نوع خوراک کودک، داماد گرفتن با مهریۀ سنگین، مهمان‏‌نوازی و دعا برای مادران بی‌‏اولاد که بچه‏‌دار شوند. شیوۀ بررسی در این مقاله، مطالعات میدانی و روش توصیفی ـ تحلیلی براساس شصت لالایی است. تاکنون دربارۀ تحلیل ساختاری و محتوایی لالایی‏‌های بلوچی پژوهشی انجام نشده است. بنابراین انجام پژوهش برای شناخت این بخشِ ناشناخته از ادبیات عامۀ مردم بلوچستان ضروری به نظر می‌‏رسد.