مکانیابی زمین‌های دیم مستعد آبیاری تکمیلی به منظور ارتقای بهره وری مصرف آب

نویسندگان

1 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 دانشجوی کارشناسی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22092/idser.2025.367655.1599
چکیده

ارتقای بهره‌وری مصرف آب کشاورزی  یکی از راهکارهای به‌زراعی مهم برای رسیدن به کشاورزی پایدار محسوب ‌می‌شود. در این راستا، مکان‌یابی زمین­های دیم مناسب به‌منظور اجرای آبیاری تکمیلی از اقداماتی است که برای بهبود بهره‌وری مصرف آب و امنیت غذایی مورد توجه محققان قرار گرفته است. در این پژوهش، با استفاده از روش تصمیم‌گیری تحلیل سلسله ‌مراتبی (AHP) زمین­های دیم مستعد آبیاری تکمیلی در استان زنجان تعیین شد. برای این منظور، معیارهای دسترسی به منابع آب، کیفیت آب، ویژگی­ های کمی و کیفی خاک، اقلیم، راه دسترسی و توپوگرافی در نظر گرفته شد. مقایسه ­های زوجی بین معیارها و طبقه‌بندی زمین­ ها با استفاده از نقشه‌های پهنه‌بندی تهیه شده در محیط ArcGIS اجرا و نشان داده شد که بیشترین وزن و اهمیت را معیار دسترسی به منابع آب و کمترین وزن را معیارهای جاده دسترسی و توپوگرافی داراست. بر اساس نقشه‌های مکان‌یابی تهیه شده و انطباق آن با نقشۀ زمین­های دیم استان زنجان، کلاس زمین­های دیم از نظر قابلیت اجرای آبیاری تکمیلی شامل 19 درصد کاملاً مناسب، 40/6 درصد مناسب، 27/8 درصد با محدودیت متوسط، 10/6 درصد نامناسب و 2 درصد کاملاً نامناسب شناخته شد.