مکانیابی زمینهای دیم مستعد آبیاری تکمیلی به منظور ارتقای بهره وری مصرف آب
نویسندگان
1 استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
3 دانشجوی کارشناسی، گروه علوم و مهندسی آب، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
doi
10.22092/idser.2025.367655.1599چکیده
ارتقای بهرهوری مصرف آب کشاورزی یکی از راهکارهای بهزراعی مهم برای رسیدن به کشاورزی پایدار محسوب میشود. در این راستا، مکانیابی زمینهای دیم مناسب بهمنظور اجرای آبیاری تکمیلی از اقداماتی است که برای بهبود بهرهوری مصرف آب و امنیت غذایی مورد توجه محققان قرار گرفته است. در این پژوهش، با استفاده از روش تصمیمگیری تحلیل سلسله مراتبی (AHP) زمینهای دیم مستعد آبیاری تکمیلی در استان زنجان تعیین شد. برای این منظور، معیارهای دسترسی به منابع آب، کیفیت آب، ویژگی های کمی و کیفی خاک، اقلیم، راه دسترسی و توپوگرافی در نظر گرفته شد. مقایسه های زوجی بین معیارها و طبقهبندی زمین ها با استفاده از نقشههای پهنهبندی تهیه شده در محیط ArcGIS اجرا و نشان داده شد که بیشترین وزن و اهمیت را معیار دسترسی به منابع آب و کمترین وزن را معیارهای جاده دسترسی و توپوگرافی داراست. بر اساس نقشههای مکانیابی تهیه شده و انطباق آن با نقشۀ زمینهای دیم استان زنجان، کلاس زمینهای دیم از نظر قابلیت اجرای آبیاری تکمیلی شامل 19 درصد کاملاً مناسب، 40/6 درصد مناسب، 27/8 درصد با محدودیت متوسط، 10/6 درصد نامناسب و 2 درصد کاملاً نامناسب شناخته شد.