برآورد شاخص‌های بهره‌وری آب آبیاری و عملکرد زراعت پنبه در شرایط مرسوم کشاورزی شهرستان‌های لارستان، داراب و فسا (مطالعه موردی: استان فارس)

نویسندگان

1 استادیار بخش تحقیقات آبیاری، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

2 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران

4 استادیار بخش تحقیقات آبیاری، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.

doi
10.22092/idser.2024.367111.1593
چکیده

شـناسایی و رفع موانع تولید گیاه پنبه، یکی از مهم‌ترین کالاهای استراتژیک، از قبیل تغییرات اقلیمی و چالش ­های خشکی و کم­آبی از یـک سو و ناپایـداری عملکرد و کیفیت نامناسب محصول از سوی دیگر، اهمیت توجه به تحقیقـات کـاربردی و انتقـال دانش فنی به عرصۀ تولیـد را دو چنـدان کرده است. تحقیق حاضر با هدف اندازه‌گیری آب آبیاری، عملکرد و بهره‌وری آب آبیاری پنبه در شرایط مرسوم در شهرستان‌های لارستان، داراب و فسا در استان فارس به­اجرا درآمده است. بدین منظور 20 مزرعه (18 مزرعه آبیاری سطحی و 2 مزرعه آبیاری قطره‌ای نواری) منتخب در شهرستان‌های لارستان، داراب و فسا انتخاب و  عملکرد محصول و میزان آب آبیاری در آن­ها اندازه ­گیری شد. نتایج نشان داد که میانگین شاخص‌های عملکرد، میزان آب آبیاری و بهره‌وری آب آبیاری پنبه در 18 مزرعۀ منتخب استان که با روش سطحی آبیاری می‌شدند، به ترتیب برابر 4450 کیلوگرم بر هکتار، 9899 مترمکعب بر هکتار و 0/5 کیلوگرم بر مترمکعب به ­دست آمد. بر اساس نتایج این تحقیق، توصیه می‌شود از یک سو تاریخ کشت و برداشت به ترتیب 20 خردادماه و اول آبان ماه رعایت گردد. از سوی دیگر با قبول 20 تا 25 درصد کم‌آبیاری تنظیم شده در دوره رشد، میزان آب آبیاری بهینه، بدون لحاظ­کردن ضریب آبشویی برای گیاه پنبه، در این مناطق با روش آبیاری سطحی بین 9000 تا 10000 مترمکعب در هکتار در نظر گرفته شود. همچنین تاکید می‌شود کشاورزان پیش از کاشت پنبه، از خاک نمونه‌برداری کنند و طبق توصیه‌های کارشناسان،کوددهی بهینه را دنبال کنند.