بررسی حجم آب آبیاری ، عملکرد و بهره‌وری آب در مزارع پنبه استان خراسان رضوی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 استادیار پژوهش بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران.

3 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22092/idser.2024.366301.1584
چکیده

هدف از اجرای این پروژه، اندازه‌گیری حجم آب آبیاری، عملکرد و بهره‌وری آب در مزارع پنبه تحت مدیریت کشاورزان در استان خراسان رضوی است. مزارع آزمایشی طوری انتخاب شدند که عوامل مختلف از جمله روش آبیاری، بافت خاک و کیفیت آب آبیاری را پوشش دهند. در کل استان جمعا 51 مزرعه پنبه در شهرستان‌های سبزوار، بردسکن، نیشابور، خواف، رشتخوار و سرخس انتخاب شدند. مزارع منتخب در طول سال 1397 مورد پایش زراعی و آبی قرار گرفتند. برداشت اطلاعات مزارع منتخب، از طریق مراجعه حضوری به مزارع، تکمیل پرسشنامه، نمونه‌برداری از خاک و منبع آبی مزارع، ثبت برنامه آبیاری و اندازه‌گیری دبی منبع آب صورت گرفت. نیاز آبی پنبه در مناطق مختلف محاسبه و با میزان آب آبیاری کشاورزان مقایسه شد. نتایج نشان داد که دامنه تغییرات مقدار آب آبیاری در مزارع استان بین 4920 تا 17620 مترمکعب بر هکتار متغیر و متوسط میزان آب آبیاری در مزارع برابر 9830 مترمکعب بر هکتار برآورد گردید. دامنه تغییرات مقدار عملکرد پنبه نیز بین 1000 تا 6300 کیلوگرم بر هکتار متغیر بود و متوسط عملکرد محصول برابر 3078 کیلوگرم بر هکتار بدست آمد. همچنین دامنه تغییرات مقدار بهره‌وری آب پنبه بین 0/102 تا 0/957 کیلوگرم بر مترمکعب و متوسط آن برابر با 0/357 کیلوگرم بر مترمکعب محاسبه شد. میانگین بهره‌وری آب در دو روش آبیاری سطحی و قطره ای به ترتیب برابر 0/318 و 0/669 کیلوگرم بر مترمکعب بدست آمد که نشان می دهد با تغییر روش آبیاری از سطحی به قطره‌ای، بهره وری آب در مزارع پنبه استان بیش از 110 درصد قابل افزایش است.