فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

افت شدید سطح آب سفره‌های آب زیرزمینی دشت‌ها، نشان از نبود رویکرد مناسب برای ایجاد هم ­افزایی بین تمامی ذی­نفعان حوزۀ آب در مدیریت منابع آب است. انکارناپذیر بودن محدودیت منابع آب، موجب شده اتخاذ مدیریت یکپارچۀ منابع آب به‌عنوان یک الزام مورد توجه قرار گیرد. در این خصوص، باید در هر دشت کشاورزی تطابق برداشت از منابع آب زیرزمینی با آب قابل‌برنامه‌ریزی وجود داشته باشد تا از شدت بحران کاسته شود و به‌مرورزمان به تعادل­بخشی دشت کمک شود. ازاین‌رو، اجتناب از توسعۀ افقی در بخش کشاورزی و پرداختن به افزایش بهره­ وری آب باید در دستور کار تصمیم‌گیران، به ویژه در مبحث برنامه‌ریزی الگوی کشت، قرار گیرد. این پژوهش با هدف نقش اصلاح الگوی کشت در ارتقای بهره‌وری فیزیکی و اقتصادی آب در دشت قادرآباد–مادرسلیمان استان فارس به انجام رسیده است. داده­ های مورد نیاز محصولات شامل تقویم زراعی، قیمت محصول در زمان برداشت، هزینۀ تولید، عملکرد، میزان آب قابل برنامه‌ریزی ماهانۀ دشت و میزان آب آبیاری ماهانۀ هر یک از محصولات مربوط به سال زراعی 1401-1400 بوده است که به صورت اسنادی از سازمان جهاد کشاورزی و شرکت آب منطقه‌ای استان فارس جمع‌آوری گردید. داده ­ها به روش برنامه­ریزی ریاضی و با استفاده از نرم‌افزار GAMS تجزیه‌وتحلیل شدند. نتایج تحقیق نشان داد، اصلاح الگوی کشت در این دشت سبب صرفه‌جویی سالانه 8/64 میلیون مترمکعب آب (معادل 26 درصد کاهش نسبت به مصرف الگوی کشت فعلی دشت)، افزایش 11 درصد در بهره‌وری فیزیکی و افزایش 39/4 درصد در بهره‌وری اقتصادی آب نسبت به الگوی فعلی کشت شده است.