بررسی حجم آب آبیاری و بهره وری آب کاربردی در باغات آلو استان خراسان رضوی (مشهد و چناران)

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی بخش فنی و مهندسی ، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

2 استادیار پژوهشی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی ، کرج، ایران

3 دانشیار پژوهشی بخش فنی و مهندسی ، مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران

doi
10.22092/idser.2024.366702.1586
چکیده

با توجه به محدودیت منابع آب، لزوم بهبود بهره‌وری آب و اهمیت اقتصادی تولید آلو، بررسی شاخص‌های مدیریتی از جمله حجم آب آبیاری، عملکرد و بهره‌وری آب آبیاری برای این محصول ضرورت دارد. در این تحقیق، حجم آب آبیاری و عملکرد آلو در 20 باغ منتخب در دو شهرستان مشهد و چناران از استان خراسان رضوی در طول یک سال زراعی 1400-1399 اندازه‌گیری شد. در انتهای فصل رشد و پس از تعیین میزان عملکرد، مقادیر بهره‌وری آب آبیاری و بهره‌وری آب کاربردی (آبیاری + بارندگی موثر) تعیین گردید.  حجم آب آبیاری با نیاز ناخالص آبیاری برآورد شده از روش پنمن-مانتیث با استفاده از داده‌های هواشناسی ده سال اخیر و سند ملی آب مقایسه شدند. میانگین وزنی حجم آب آبیاری، حجم آب کاربردی، عملکرد آلو، بهره‌وری آب آبیاری و بهره‌وری آب کاربردی به ترتیب 10256 مترمکعب در هکتار، 10353 مترمکعب در هکتار، 14713 کیلوگرم ‌در هکتار، 1/53 کیلوگرم‌ بر مترمکعب و 1/51 کیلوگرم ‌بر مترمکعب تعیین شد. حجم آب آبیاری، عملکرد و بهره‌وری آب آبیاری در باغ های منتخب در روش آبیاری قطره‌ای به ترتیب 9919/87 مترمکعب در هکتار، 18/83 تن در هکتار و 1/88 کیلوگرم بر مترمکعب و در روش آبیاری سطحی به ترتیب 11432/60 مترمکعب در هکتار، 14/80 تن در هکتار و 1/31 کیلوگرم بر مترمکعب بدست آمد. نتایج بررسی ها نشان داد که متوسط حجم آب آبیاری استفاده شده توسط کشاورزان در باغات آلو (10449 مترمکعب در هکتار) کمتر از میانگین نیاز ناخالص آبیاری محاسبه شده (14964 مترمکعب در هکتار) و برآورده شده با استفاده از سند ملی آب کشور بوده است.