تحلیل صحرایی عملکرد لایه‌های ژئوممبران در کاهش نشت آب از کانال‌های شبکه آبیاری مغان

نویسندگان

1 دانش آموخته ی دکترای عمران آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی نقشه برداری - سامانه اطلاعات مکانی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

3 استادیار پژوهشی بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات آموزش

4 دانشیار گروه آب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22092/idser.2024.366199.1582
چکیده

کنترل تلفات نشت از کانال‌ها و مخازن ذخیره آب به منظور حفاظت از منابع محدود آب کشور ضروری است. برای کنترل نشت، تاکنون روش‌های متعددی به کار گرفته شده است و امروزه استفاده از پوشش‌های ژئوسنتتیک، مانند ورقه‌های ژئوممبران، مورد توجه قرار گرفته است. در این تحقیق، مشکلات موجود در مراحل مختلف طراحی و اجرای پوشش ژئوممبران در کانال‌ها در شبکه آبیاری مغان بررسی شده است. میزان نشت از این نوع پوشش در شرایط مختلف با استفاده از روش ورودی-خروجی بررسی گردید. در تحقیق حاضر، از بین کانال های اجرا شده با پوشش‌های ژئوسنتتیک در شبکۀ آبیاری مغان، کانال پمپاژ 3 مغان با توجه به اهمیت و ویژگی‌های فنی انتخاب و روی آن از نظر ویژگی­ های هیدرولیکی، کنترل نشت، کارایی و مسائل اجرایی بررسی صحرایی گردید. بر اساس نتایج آزمایش ­ها، میزان متوسط نشت آب در طول بازه کانال‌ 46/86 لیتر در روز در مترمربع به­ دست آمد و بر اساس بازدیدهای صحرایی، رسوب و تخریب در کانال مشاهده نشد. این میزان نشت، در مقایسه با دیگر پوشش‌های ژئوسنتتیک مطالعه شده در دیگر نقاط  برای کانال­های پوشش شده با پلی اتیلن کم چگالی به ضخامت 2/5 میلی­متر (14 تا 69  لیتر در روز در هر مترمربع)، در حد متوسط قرار دارد.