برآورد نیاز آبی و تبخیرتعرق واقعی با استفاده از تصویرهای ماهوارهای به منظور بهبود تحویل حجمی آب در شبکههای آبیاری و زهکشی (مطالعه موردی: شبکه آبیاری و زهکشی مهاباد، استان آذربایجان غربی)
نویسندگان
1 استادیار بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران.
2 گروه مهندسی آب، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران
doi
10.22092/idser.2024.363930.1566چکیده
با توجه به محدودیت کمی و کیفی آب، مدیریت و تحویل حجمی آب در شبکه های آبیاری و زهکشی امری مهم محسوب می شود. برای دستیابی به این هدف، الگوی کشت شبکۀ آبیاری و زهکشی مهاباد با استفاده از تصویرهای ماهوارهای سنتینل 2 و روش طبقه بندی ماشین بردار پشتیبان برای سال زراعی 98-97 استخراج شد. با استفاده از داده های هواشناسی ایستگاه مهاباد و معادلۀ پنمن مانتیث، حجم خالص آب مورد نیاز گیاهان غالب در محل نقاط تحویل حجمی محاسبه گردید. برای تعیین میزان تبخیر-تعرق واقعی، از تصویرهای ماهوارهای لندست 8 و الگوریتم سبال استفاده شد و در نهایت نقشه های مکانی تبخیر-تعرق واقعی و نیاز خالص آبیاری برای شبکه استخراج گردید. بر اساس نتایج حاصل، 64 درصد از زمین های کشت شده (6786 هکتار) شبکۀ مهاباد بهصورت باغی و 36 درصد از آن ها (3808 هکتار) بهصورت زراعی به دست آمد. بدین ترتیب، نیاز خالص آبیاری (تبخیر و تعرق محاسباتی با کسر بارش موثر) برابر با 71 میلیون مترمکعب و نیاز ناخالص آبیاری با لحاظ راندمان آبیاری 44 درصد، برابر با 161/36 میلیون مترمکعب محاسبه شد. کل میزان تبخیر-تعرق حاصل از الگوریتم سبال برابر با 79/78 میلیون متر محاسبه گردید. بر اساس نقشه های کاربری اراضی، نیاز خالص آبیاری و تبخیر-تعرق واقعی، نحوۀ برداشت آب در شبکه بررسی و مشاهده شد که در زمین های بالادست شبکه و مجاور رودخانۀ مهاباد، نیاز آبی گیاهان برطرف شده است ولی مناطق پاییندست شبکه، به علت دسترسی نداشتن به آب کافی، دچار تنش آبیاری شده اند.
