فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

برف و آب حاصل از ذوب آن یکی از منابع تامین آب کشاورزی در مناطق کوهستانی مانند استان همدان است. در این مطالعه، روند زمانی بارش برف در این استان در دوره 1982 تا 2023 بررسی شد. برای این منظور، داده­های سطح پوشش برف (SC)، آب معادل برف (SWE) و عمق برف (SDepth) برای ماه­های مختلف با استفاده از تصویرهای ماهواره­ای حاصل از محصول FLDAS استخراج شد. نتایج نشان داد که با افزایش 3/33 درجه سانتی­گراد در متوسط دما در این دوره، SC با کاهشی برابر 90/13 درصد مواجه شده است و سال­های 1982 و 2021 به ترتیب با مجموع 41043/04 و 4048/12 کیلومتر مربع بیشترین و کمترین SC را داشته ­اند. به طور میانگین، پوشش برف در ماه ­های می تا اکتبر وجود نداشته و در آوریل و نوامبر ناچیز (به ترتیب 170/10 و 286/72 کیلومتر مربع) بوده است. ژانویه بیشترین SC را با 5182/22 کیلومتر مربع داشته و در فوریه، مارس و دسامبر نیز پوشش برف مشاهده شده که هم­ز­مان با اواخر پاییز تا اوایل بهار ایران است. نتایج آزمون­های من-کندال و شیب تایل-سن نشان داد که روند SC، SWE و SDepth در ژانویه، فوریه و مارس کاهشی و معنی دار بوده است. در هر چهار ماه ژانویه، فوریه، مارس و دسامبر، روند دمای هوا افزایشی و روند بارش کاهشی بوده است. در ژانویه و دسامبر، SC به ترتیب تندترین و ملایم ­ترین شیب کاهشی را داشته است. مقادیر ضریب پیرسون بیانگر همبستگی معکوس و معنی ­دار (در سطح 0/01) SC، SWE و SDepth با دماست. در کل، همبستگی این پارامترها با دما در مقایسه با بارش بیشتر بوده است، به ویژه در فوریه و مارس که دمای بیشتری نسبت به دسامبر و ژانویه داشته ­اند. بنابراین، با توجه به تغییر اقلیم و افزایش دمای جهانی و نقش مهم برف در تامین آب استان همدان و تاثیرپذیری زیاد آن از دما، عواملی مانند مدیریت، برنامه ­ریزی و زمان­ بندی استفاده از منابع آب این استان ضروری است.