رویکرد نظریه بازی برای مدلسازی رقابت در بازار حمل و نقل جادهای و ریلی کالا
نویسندگان
1 استادیار، دانشکده مهندسی حمل و نقل، دانشگاه صنعتی اصفهان
2 دانشیار، دانشکده مهندسی صنایع و سیستمها، دانشگاه صنعتی اصفهان
doi
چکیده
در پژوهش حاضر، مسئله رقابت در بازار حمل و نقل کالا بین طریقههای حمل جادهای (کامیون) و ترکیبی (کامیون- قطار-کامیون) با استفاده از رویکرد نظریه بازیها مورد بررسی قرار گرفتهاست. بسته به شرایط زیرساخت ریلی و قابلیت اطمینان زمانبندی قطارها، دو سناریو (وجود سیستمهای ریلی منعطف و غیرمنعطف) طراحی و مورد بررسی قرار گرفتهاند. ساختار بازی در سناریوی اول، مبتنی بر تعادل نش است؛ در حالی که سناریوی دوم دارای ساختار بازی استکلبرگ (رهبر-پیرو) میباشد. قیمتهای حمل و نقل طریقههای حمل جادهای و ترکیبی و زمان سفر طریقه حمل ترکیبی به عنوان متغیرهای تصمیم مسئله در نظر گرفته شدهاند. برای هریک از سناریوها، بازار رقابت حمل و نقل کالا مدلسازی شده و تأثیر سیاستهای مختلف فنی و اقتصادی بر این بازار مورد تحلیل قرار گرفتهاست. بررسی سیاست افزایش قیمت سوخت نشان میدهد با اعمال این سیاست، زمان سفر طریقه حمل ترکیبی و تقاضا و سود طریقه حمل جادهای کاهش مییابد. سیاست کاهش هزینههای تخلیه و بارگیری کالا در ایستگاههای ریلی در طریقه حمل ترکیبی سبب کاهش قیمت تعادلی هر دو طریقهی حمل جادهای و ترکیبی و کاهش تقاضا و سود طریقه حمل جادهای میشود. سیاست کاهش ضریب هزینهی سرمایهگذاری جهت بهبود زمان سفر طریقه حمل ترکیبی، افزایش تقاضای طریقه حمل ترکیبی و کاهش تقاضا و سود طریقه حمل جادهای را در پی خواهد داشت. سیاست استفاده از کامیونهای مدرن با مصرف سوخت پایین در حمل و نقل جادهای، سبب کاهش قیمت تعادلی هر دو طریقه حمل جادهای و ترکیبی، کاهش تقاضا و سود طریقه حمل ترکیبی و افزایش زمان سفر تعادلی طریقه حمل ترکیبی میشود. نتایج پژوهش حاضر میتواند به عنوان ابزاری جهت سیاستگذاری بازار رقابتی حمل و نقل کالا، مورد استفاده مدیران و سیاستگذاران حمل و نقل و نیز شرکتهای فراهمآورنده خدمات حمل و نقل جادهای و ریلی کالا قرار گیرد.