پیکرگردانی و دگردیسی سنگ‌شدگی در قصه‌‌ها و افسانه‌‌های کُردی

نویسندگان

1 دانشگاه بین‌‌المللی امام خمینی(ره)

2 دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

3 دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)

doi
چکیده

یکی از بن‏مایه‌‏های اساطیری و نمادین در قصه‌‏ها و افسانه‌‏های کُردی پیکرگردانی به صورت جماد است. در پیکرگردانی شکل و ماهیت موجودات با استفاده از نیروی ماورء‏الطبیعی شخص یا شیء از حالتی به حالت دیگر تغییر می‌‏یابد. در واقع این نوع پیکرگردانی نماد از دست دادن پویایی و حیات روانی است که فرد را برای مدتی از مسیر کمال باز می‏‌دارد. در قصه‏‌ها و افسانه‌‏های کُردی پیکرگردانی و دگردیسی به اشکال مختلف دیده می‌‏شود، که یکی از موارد پیکرگردانی انسان به جماد است. پژوهش حاضر به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی مبتنی بر منابع کتابخانه‌‏ای و نیز تحقیقات میدانی انجام شده، به این صورت که با بررسی پنجاه قصه‏ از قصه‌‏ها و افسانه‌‏های کُردی، پنج مورد دگردیسی و تبدیل پیکرۀ انسان به سنگ یافت شد که با بهره‌‏گیری از نقد اسطوره‏ای به بررسی ریشه‌‏های سنگ‌شدگی در آن‏‌ها پرداخته، سپس نحوۀ مواجهۀ افراد و نیز علل و ابزارهای لازم جهت رهایی از این تغییر تبیین ‏‏شده‏ است. از آنجا که مطالعۀ این قصه‌‏ها ما را با بستر اسطوره‏‌ای آن‌ها آشنا می‌‏سازد، لذا تلاش بر آن است تا با شناخت ساختار قصه‌‏ها وجه مشترک این بن‏مایه را با اساطیر سایر ملل مقایسه کنیم. نتایج تحقیق نشان می‏‌دهد که انعکاس باورهای اسطوره‌‏ای با گذر از تاریخ و رسیدن به عصر حاضر در قصه‌‏ها و افسانه‌‏های کُردی گویای نامیرایی و پویایی این باورهاست که با رمزگشایی و واکاوی می‌‏توان ریشۀ‏ مشترک این دیدگاه اساطیری را کشف و تفسیر کرد.