فراتحلیل اثر آرایش کاشت و سامانه آبیاری بر عملکرد و بهره‌وری مصرف آب در تولید سیب‌زمینی

نویسندگان

1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

2 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان شرقی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تبریز، ایران

3 استادیار پژوهش، مؤسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

4 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان، سازمان تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، همدان، ایران

5 استاد پژوهش، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22092/idser.2024.365362.1576
چکیده

 مطالعات دربارۀ اثر آرایش کاشت بر عملکرد و بهره‌وری مصرف آب در تولید سیب‌زمینی در سطح بین‌المللی و ملی سابقه ­ای طولانی دارد. با این همه، به دلیل پراکندگی تیمارها و تفاوت یافته‌های پژوهشی، نتیجه‌گیری و توصیۀ کلی برای کاربرد تیمارهای مناسب مشکل است. هدف از این پژوهش استفاده از رهیافت فراتحلیل برای جمع‌بندی نتایج پژوهش‌ها در خصوص اثر آرایش کاشت بر عملکرد و بهره‌وری آب در تولید سیب‌زمینی است. برای این منظور مقاله ­های متعدد علمی پژوهشی منتشرشده توسط پژوهشگران داخلی و خارجی در خصوص آرایش کاشت سیب‌زمینی بررسی، غربال­گری و تحلیل شد. در پژوهش‌های مرتبط با بررسی اثر آرایش کاشت بر عملکرد و بهره‌وری آب در تولید سیب‌زمینی به‌طور معمول از تیمارهای شاهد و آزمایشی استفاده شده است. فاصلۀ ردیف‌های کاشت سیب‌زمینی در آزمایش‌های مختلف 60، 75، 120 و 150 سانتی‌متر به‌صورت‌ یک­ردیفه و دو­ ردیفه و با سامانه‌های آبیاری قطره‌ای و بارانی گزارش شده است. در تیمار شاهد با فاصلۀ ردیف 75 سانتی‌متر، میانگین عملکرد 33000 کیلوگرم در هکتار و میانگین بهره‌وری مصرف آب 5/46 کیلوگرم به ­ازای هر مترمکعب آب بود. تلفیق یافته‌ها نشان داد افزایش عملکرد با تغییر فاصلۀ کاشت از تیمار شاهد 75 سانتی‌متر به 60 سانتی‌متر 33 درصد، به 120 سانتی‌متر 18 درصد و به 150 سانتی‌متر 8 درصد است. هرچند اعمال تیمارهای فاصلۀ کاشت روی بهره‌وری مصرف آب ازنظر آماری معنی‌دار نبوده است، اثرهای مثبت جزئی نسبت به تیمار شاهد مشاهده شده است. بیشترین تأثیر مثبت در فاصلۀ کاشت 60 سانتی‌متری (10 درصد) بوده است. تغییرات عملکرد و بهره‌وری آب در کاشت‌های دو ردیفه نسبت به کاشت ­های یک ردیفه با سامانۀ قطره‌ای به‌صورت کاهشی به اندازۀ 7 درصد و با سامانۀ بارانی به‌صورت افزایشی با تغییر عملکرد به اندازۀ 4/6 درصد و بهره‌وری آب به اندازۀ 16 درصد گزارش شده است.