فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ادب شبانی ازجمله انواع ادبی است که مغفول مانده است و هر دو گونۀ رسمی و غیررسمی ادب شبانی شایستۀ توجّه جدّی پژوهشگران با رویکردهای ادبی و میان‌‌رشته‌‌ای خواهد بود. قصه‌‌های شبانی بخشی از سامان عظیم ادب شبانی غیررسمی به‌شمار می‌‌آیند که تاکنون در ایران پژوهشی جدی با رویکرد تحلیل مضامین شبانی بر روی این متون انجام نشده است. طبیعت در ادب شبانی دارای جایگاه ویژه‌‌ای است. پژوهش حاضر بر آن است تا به بررسی کارکرد دوگانۀ طبیعت (کارکرد تقدسی ـ جادویی و کارکرد پیش‌‌بَرَندگیِ روایت) در قصه‌‌های شبانی غیررسمی منطقۀ خاومیرآباد شهرستان مریوان بپردازد. بدین منظور از رویکرد تحلیل محتوا با گریزهایی به تحلیل ساختاری قصه‌‌ها استفاده شده است و جایگاه ویژۀ عناصر طبیعی برجسته‌‌ای چون کوه، غار، آب، آتش، چشمه، سنگ و گیاه در قصه‌‌ها بررسی شده است. نتایج تحقیق نشان می‌‌دهد که اولاً، عناصر و مکان‌‌های طبیعی در قصه‌‌های شبانی نقطۀ تلاقی مهم‌‌ترین رویدادهای قصه است؛ ثانیاً، وجود تصاویر جادویی و تقدسی در توصیف طبیعت، انگاره‌‌ای ایجابی مبتنی بر ضرورت احترام به طبیعت و زیست‌بوم را در خواننده برمی‌‌انگیزد. ثالثاً طرح‌وارۀ ساخت‌یافته در ذهن خواننده و مخاطب، بستر مناسبی جهت تعمیم قداست و توان ماورائی عناصر طبیعیِ توصیف‌شده در قصه، به جهان فیزیکی پیرامون وی فراهم می‌‌سازد.