بررسی حجم آب کاربردی و بهره وری آب کشاورزی در تولید زیتون در استان قزوین

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران.

2 استاد، عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج، ایران.

3 استادیار، بخش تحقیقات علوم دامی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، قزوین، ایران.

doi
10.22092/idser.2023.361138.1531
چکیده

تحلیل اطلاعات پایه و شناخت جامع و دقیق عوامل موثر بر تولید در بخش کشاورزی، یکی از مهم­ترین و اساسی­ترین ابزارهای برنامه­ریزی در بخش کشاورزی است. این موضوع در خصوص برنامه‌های ارتقای بهره‌وری مصرف آب اهمیت دوچندانی دارد و تعیین دقیق و پایش وضع موجود شاخص‌های مدیریت مصرف آب از جمله مقدار آب مصرفی، راندمان آبیاری و بهره­وری آب از  مهم­ترین ابزارها و شاخص‌های کلیدی در برنامه‌ریزی‌های کلان در بخش کشاورزی است. این پژوهش، با هدف اندازه­گیری حجم آب کاربردی باغ­های زیتون تحت مدیریت بهره­برداران در قطب تولید زیتون استان قزوین در سال زراعی 98-1397 اجرا شد. بدین­منظور، حجم آب داده شده توسط باغداران و عملکرد محصول در باغ­های زیتون اندازه­گیری شد. مقادیر اندازه­گیری شده با نیاز خالص آبیاری که به روش پنمن- مانتیث با استفاده از داده­های هواشناسی 10 سال اخیر برآورد شدند و همچنین با مقادیر سند ملی آب مقایسه شدند. نتایج پژوهش نشان داد میانگین حجم آب کاربردی در باغ­های زیتون مورد مطالعه در منطقه طارم، 6006 مترمکعب در هکتار و میانگین بهره‌وری آب آبیاری در باغ­های مورد مطالعه 1/13 کیلوگرم بر مترمکعب و بهره‌روری آب آبیاری و بارش موثر برابر با 0/78 کیلوگرم بر مترمکعب بوده است. بالاترین شاخص بهره­وری آب کشاورزی در باغ­های متراکم زیتون ثبت شده است. نتایج تجزیۀ واریانس تاثیر روش­های مختلف آبیاری بر حجم آب کاربردی و عملکرد زیتون نشان داد روش­های آبیاری ( و سطحی) اختلاف معنی­داری در حجم آب کاربردی و عملکرد باغ­های زیتون مورد مطالعه نداشته اند.