فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مقاله به بررسی عوامل فرهنگی مؤثر بر شکل‏گیری هیجان‏ها و عواطف و شیوه مدیریت آن‌ها در امثال ‌و حکم دهخدا می‌پردازد. برای دستیابی به این هدف، از روش «تحلیل محتوای استنباطی» استفاده ‌شده است. جامعه آماری، کتاب چهارجلدی امثال ‌و حکم دهخداست و نمونه تحقیق تمامی امثال ‌و حکم فارسی موجود در این اثر است. روش کار به ‌این‌ ترتیب است که نخست شواهد مربوط به هیجان‏های اصلی یعنی «خشم و نفرت، ترس، شادی و غم، عشق، تعجب و شرم» از امثال ‌و حکم دهخدا استخراج‌ شده سپس شواهد، طبقه‌بندی و بسامد هیجان‏ها، عوامل بروز آن‌ها و راهکارهای مدیریتی‌شان مشخص‌ شده است. درنهایت براساس روان‏شناسی جدید تفاوت‏ها و شباهت‏ها تعیین و به بررسی وجوه فرهنگی آن‌ها پرداخته ‏شده است. نتیجه حاکی از این است که از میان هیجان‏ها به ترتیب هیجان‏های خشم، ترس، شادی و غم بیشترین بسامد را به خود اختصاص داده‏اند. بقیه هیجان‏ها در فرهنگ ‌عامه برخلاف روان‏شناسی جدید، کم‌تر موردتوجه بوده‌اند و با توجه به این‏که شواهدی برای راهکارهای مدیریتی آن‌ها یافت نشده یا در فرهنگ ما بُعد منفی نداشته‏اند؛ مانند هیجان عشق یا هیجان محسوب ‏نمی‌شده‏اند؛ مانند هیجان تعجب یا یک اصل اخلاقی به‌شمار می‏آمده‏اند؛ مانند هیجان شرم. علاوه‏براین، عوامل بروز هیجان‏ها و راهکارهای مدیریتی به نوعی در مظاهر فرهنگی ایران مانند عقاید دینی، سیاسی، تربیتی و غیره ریشه دارند.