فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آب و مدیریت اکوسیستمی رودخانه‌های تنظیم شده، ضرورت دارد تأثیر جنبه‌های مختلف رژیم طبیعی جریان رودخانه در تعیین نیاز جریان مطلوب اکولوژیکی در چارچوب پروژه‌های سد و نیروگاه برق‌آبی، در نظر گرفته شود. تعیین جریان زیست‌محیطی یکی از روش‌های مؤثر است که می‌تواند پتانسیل مناسبی برای کاهش تأثیرات منفی تنظیم رودخانه و محافظت زیستگاه ایجاد کند. در این مطالعه، از سه روش مبتنی بر هیدرولوژی، روش تنانت، کمبود جریان اکولوژیکی و روش تغییرپذیری شاخص‌های هیدرولوژیکی برای ارزیابی جریان زیست‌محیطی و از مدل اکوهیدرولیکی PHABSIM برای به‌دست آوردن مطلوبیت زیستگاه و رژیم جریان اکولوژیکی در پایین‌دست سد لتیان استفاده شد. بر اساس نتایج به­دست آمده، جریان زیست‌محیطی با ترکیب روش‌های هیدرولوژیکی و شبیه‌سازی زیستگاه در محدودۀ 18/55-2/5 مترمکعب بر ثانیه به‌عنوان میزان جریان رهاسازی مورد‌نیاز، که باعث پایداری گونه‌های ماهی و زیستگاه رودخانه جاجرود می‌شوند، محاسبه شدند. ماه‌های کم‌جریان (تیر تا آبان) در مقایسه با ماه‌های پرآبی جریان (اسفند تا خرداد)، نیاز خواهد بود نسبت بیشتری از متوسط جریان ماهانه نسبت به میانگین جریان سالانه (در محدوده 36-13 درصد) به‌عنوان حداقل جریان مورد نیاز زیست‌محیطی در نظر گرفته شود. سرانجام این نتیجه‌ به‌دست آمد که دبی رودخانۀ‌ جاجرود کمتر از نیاز آبی اکولوژیکی است که نشان می‌دهد میزان دبی آب مناسب را برای گونه‌های آبزی فراهم نمی‌کند. از سوی دیگر، مقدار کلی تغییرات رژیم هیدرولوژیکی رودخانۀ جاجرود 64 درصد محاسبه و مقدار متوسط جریان ماهانه و جریان حداکثر به ترتیب 73 و 82 درصد، در مقایسه با قبل از احداث سد لتیان، کاهش یافته است. این مطالعه چارچوبی مفید برای رهاسازی جریان مطلوب از مخزن سد با درنظرگرفتن تجزیه و تحلیل شرایط طبیعی هیدرولوژیکی و اکولوژیکی زیستگاه‌های آبی به ­منظور احیا و مدیریت اکوسیستم رودخانه ارائه می‌دهد.