فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به‌منظور انتقال دانش، افزایش تولید و بهره‌وری آب در سطح مزارع بهره‌برداران، پژوهش در قالب 52 سایت الگویی برای 504 هکتار از زمین­های احیا شده طرح 550 هزار هکتاری دشت‌های خوزستان و ایلام در شهرستان‌های دزفول، شوش، شوشتر و اندیمشک طی سال‌های زراعی 98-1396 اجرا شد. این فعالیت‌ها در قالب بسته‌های‌ دانشی برتر (اصلاح آرایش کشت، تغذیه کودی متعادل، کشت نشائی، طول بهینه جویچه و یا نوار، انتخاب ارقام مناسب، حفظ  بقایا با خاک‌ورزی حفاظتی و  مدیریت آبیاری) متناسب با محصولات مختلف به اجرا در آمد. محصولات منتخب شامل گندم، ذرت، کلزا، چغندرقند، ماش، پیاز، کلم، کاهو، بادمجان، لوبیا و مرکبات بود. در کنار سایت‌های الگویی، مزارع شاهد نیز بررسی و ارزیابی شدند که تحت مدیریت مرسوم قرار داشتند. نتیجۀ مقایسه میانگین‌ها در تیمار مدیریت برتر (سایت اصلی) با مدیریت مرسوم (شاهد) توسط آزمون t، حاکی از وجود تفاوت معنی‌دار در افزایش عملکرد و بهبود بهره‌وری آب بود. نتایج این پژوهش که با مشارکت محققان، مروجان و کارشناسان سازمان جهاد کشاورزی در شرایط بهره‌برداران و با مشارکت 1201 نفر از آن ها در سایت اصلی و واحدهای تابعی سایت صورت گرفت، نشان داد که با فراگیر شدن نتایج می‌توان انتظار داشت که میزان کل تولید محصولات، حتی با کاهش مصرف آب آبیاری، افزایش یابد. میزان افزایش قابل انتظار تولید گندم، کلزا، چغندرقند، ذرت، ماش و مرکبات در شهرستان شوش بین 7 تا 29/6 درصد؛ میزان افزایش قابل انتظار تولید گندم، کلزا و لوبیا در شهرستان شوشتر بین 10/8 تا 38/9 درصد؛ میزان افزایش قابل انتظار تولید گندم، ذرت و بادمجان در شهرستان اندیمشک بین 8/7 تا 5/16 درصد؛ و میزان افزایش قابل انتظار تولید گندم، کلزا، چغندرقند، ذرت، پیاز، کاهو، کلم و مرکبات در شهرستان دزفول بین 5 تا 64 درصد بود. میزان افزایش بهره‌وری در سایت‌های اصلی، نسبت به تیمار شاهد، بین4/5 تا 93/6 درصد بسته به نوع محصول بوده است. بنابراین، با توجه به ماهیت سایت‌های الگویی که توأم با مشارکت بهره‌برداران در فرآیندهای فراگیری و به‌کارگیری بسته‌های‌ دانشی برتر است، به­کارگیری نتایج تحقیقات در مزارع بهره‌‌برداران می‌تواند به جبران خلأ عملکرد، کاهش مصرف آب و ارتقای بهره‌وری آب کمک کند. .