فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمینه و هدف: در دین اسلام، زنان همواره از جایگاه والا و تأثیرگذاری برخوردار بوده‌اند. اسلام همواره با تأکید بر کرامت و حقوق زنان، نقش آنان را در عرصه‌های مختلف اجتماعی، فرهنگی و حتی نظامی مورد توجه قرار داده است. در تاریخ اسلام، زنان نه تنها به عنوان همسران و مادرانی فداکار، بلکه به عنوان الگوهایی مقاوم و ایثارگر در صحنه‌های مختلف حضور داشته‌اند. بسیاری از مطالعات فمینیستی و غربی، نقش زنان در جنگ­ ها را یا نادیده می ­گیرند یا آن را در چارچوب دیدگاه­ های سکولار تحلیل می­کنند، نقش زنان در دوران دفاع مقدس ایران به عنوان یک موضوع کلیدی در تاریخ معاصر، نسبت به سایر موضوعات پژوهشی کمتر مورد توجه پژوهشگران و تحلیلگران قرار گرفته است، دیدگاه رهبر ایران به عنوان یک مرجع دینی و سیاسی، ترکیبی منحصربه فرد از مفاهیم اسلامی، انقلابی و ملی گرایانه در تحلیل نقش زنان در جنگ تحمیلی را می تواند ارائه دهد.روش‌ها: این پژوهش با روش تحلیل مضمون با رویکرد آتراید (Attride) در 3 مرحله فراگیر، سازمان­ دهنده و پایه و با نمونه ­گیری نظری از نوع هدفمند و ملاک محور و روش فیش برداری از بیانات مقام معظم رهبری از سال 1361 لغایت مهر 1403 انجام شد.یافته‌ها: نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که زنان در دوران دفاع مقدس نقشی چند بُعدی و تعیین‌کننده در عرصه‌های خانواده، جبهه جنگ، اجتماع و پیشگاه الهی ایفاء کرده‌اند. بر اساس تحلیل بیانات مقام معظم رهبری، زنان نه‌تنها در نقش حامیان روانی و عاطفی رزمندگان و تربیت‌کنندگان نسل آینده ظاهر شدند، بلکه در میدان نبرد نیز به‌عنوان رزمنده، فرمانده، شهید و جانباز مشارکت داشتند. این نقش‌آفرینی فراتر از یک مسئولیت فردی یا خانوادگی، به عاملی تأثیرگذار در شکل‌گیری هویت اجتماعی زنان مسلمان و ترویج فرهنگ ایثار و شهادت تبدیل شد.نتیجه‌گیری: زنان با ایستادگی، فداکاری و اعتقاد عمیق به ارزش‌های اسلامی، نه‌تنها موجب پیروزی در جنگ، بلکه زمینه‌ساز تحولات بنیادین در جایگاه اجتماعی و فرهنگی خود در دوران پساجنگ شدند.