فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

کاربرد انواع کودهای شیمیایی و آلی رایج به‌منظور افزودن بر میزان محصول تولیدی در کشاورزی امروز متداول است که گاهی می‌تواند منجر به ورود آلاینده­هایی مانند نیترات به محیط زیست و منابع آب و خاک شود. از همین روی، کاربرد کودهای اورۀ پوشش‌دار یا کُندرها شاید بتواند انتقال آلودگی کمتری­ را درپی داشته باشد. در این تحقیق، به بررسی فرآیند انتقال نیترات به اعماق مختلف خاک با کاربرد انواعی از کودهای شیمیایی و آلی رایج و مقایسه آن با کود اوره کُندرها (با پوشش گوگردی) پرداخته ‌شد. به همین منظور 15 ستون آب و خاک با مقطع استوانه­ای به ارتفاع 150 و قطر 10 سانتی­متر طراحی و ساخته شد. ستون­ها تا ارتفاع 120 سانتی­متر از خاک با بافت لوم شنی پُرشدند. برای نمونه‌برداری از زهاب، زهکش‌هایی در عمق­های مختلف ستون­ها کارگذاری شد. انواع کودهای کاربردی، بر اساس کمیت نیتروژن مورد نیاز برای گیاه گوجه‌فرنگی محاسبه و به­کار برده شد. این پژوهش با به­کارگیری طرح آماری فاکتوریل در قالب کاملاً تصادفی، با عوامل مورد بررسی شامل: نوع کود (بدون کاربرد کود یا شاهد، اوره پوشش‌دار، کودهای شیمیایی رایج اوره و نیترات آمونیوم، و کود آلی مرغی)؛ عمق نمونه­برداری از زهاب در ستون­ها (30، 60، 90 و 120 سانتی­متر از سطح خاک)؛ نوبت آبیاری (5 مرتبه) و زمان نمونه­برداری در هر آبیاری (5 نوبت، بر اساس حجم تخلیه مشخصی از آبِ خاک در یک پوروالیوم یا حجم منفذی کامل)، در سه تکرار به اجرا درآمد. نتایج تجزیۀ واریانس حکایت از آن داشت که اثرهای نوع کود کاربردی، نوبت آبیاری و زمان نمونه­برداری بر میزان نیترات اندازه‌گیری شده در نمونه‌های زهاب (آبشویی نیترات)، به لحاظ آماری در سطح یک درصد معنی­دار است. ولی غلظت نیترات در نمونه­های تهیه شده از عمق­های مختلف، تغییرات معنی­داری را نشان نداد. بررسی مقادیر میانگین نیترات زهاب حاکی از آن بود که میزان انتقال نیترات به عمق در کاربرد کود نیترات آمونیوم (با میزان 51/67 میلی­گرم بر لیتر) بیشترین، و در تیمار شاهد (با 38/39 میلی­گرم بر لیتر) کمترین است. کود اوره (با 48/16 میلی­گرم بر لیتر)، کود مرغی (با 40/70 میلی­گرم بر لیتر) و اورۀ پوشش­دار (با 39/88 میلی­گرم بر لیتر)، به­ترتیب در بین آن­دو قرار گرفت و تفاوت آنها از نظر آماری در سطح یک درصد معنی­دار بود. بنابراین، می­توان نتیجه گرفت که کاربرد کود اورۀ پوشش­دار در شرایط این تحقیق توانسته است تأثیر آشکاری بر کاهش انتقال نیترات به عمق خاک داشته باشد.