فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سامانه­های آبیاری تحت فشار ابزارهایی کارآمد در بهبود بهره­وری آب کشاورزی محسوب می‌شوند. افزایش بازده آبیاری منجر به صرفه‌جویی در آب کار­بردی و افزایش بهره‌وری آب می ­شود اما اجرا و بهره‌برداری از سامانه ­های آبیاری تحت فشار مستلزم تامین انرژی، ادوات و لوازم مرتبط است که انتشار گاز­های گلخانه ­ای را به‌دنبال خواهد داشت. در این زمینه، یکی از عوامل موثر در تخریب محیط زیست، گرمایش جهانی ناشی از انتشار گاز دی ­اکسید کربن است. در پژوهش حاضر، 17 طرح سامانۀ­ آبیاری قطره­ ای اجرا شده در سال‏ های 1399-1388 در سطح استان قزوین (برای باغ­ های پسته، سیب، انگور، هلو و گلابی) به­صورت تصادفی انتخاب و از منظر جریان انرژی و انتشار گاز­های گلخانه ­ای ارزیابی شدند. مجموع انرژی ورودی و انتشار دی ­اکسید کربن برای سامانۀ آبیاری قطره ­ای با استفاده از ضریب­ های معادل انرژی و ضریب انتشار دی ­اکسید کربن محاسبه گردید. میانگین مقادیر سالیانه مجموع انرژی مصرفی و انتشار گاز گلخانه ­ای دی­ اکسید کربن معادل در سامانه ­های آبیاری مورد ارزیابی به‌­ترتیب 36202/68 مگاژول بر هکتار و 1974/07 کیلوگرم بر هکتار به‌دست آمد. بیشترین سهم انرژی مصرفی و انتشار دی­اکسید کربن به‌‌ترتیب با 85 و 86 درصد مربوط به مرحلۀ بهره‌برداری از ایستگاه پمپاژ بود. تولید لوازم مصرفی سامانه و حمل آن به محل اجرای پروژه به‌ترتیب 13 درصد از انرژی مصرفی و 11 درصد از انتشار دی­اکسید کربن را به‌خود اختصاص داده­است. با توجه به نتایج محاسبات جریان انرژی و انتشار دی­اکسید کربن، با فرض مدت زمان پانزده ساله برای عمر اقتصادی و مفید سامانه‌های آبیاری قطره­ای مطالعاتی، میانگین مجموع مصرف انرژی و انتشار گاز­های گلخانه‌­ای ناشی از تامین لوازم، نصب سامانه و کارکرد ایستگاه پمپاژ به‌ترتیب 543/035 گیگا­ژول بر هکتار و 29/611 تن گاز دی­اکسید کربن معادل  بر هکتار به‌دست آمد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد فرضیات مورد استفاده در برآورد نیاز آبی گیاه ، مقدار انتشار دی­اکسید کربن معادل برآوردی را تا حدود 33 درصد متاثر می‌سازد.