برساخت اجتماعی پدیده تجارت مرزی ارائه‏ یک نظریه زمینه‏ای در شهرستان مریوان، دکتر امید قادرزاده، امید قادری، دکتر احمد محمدپور

نویسندگان
doi
چکیده

هدف این مطالعه، کاوش در برساخت اجتماعی پدیده تجارت مرزی و چگونگی تفسیر آن از دیدگاه مرزنشینان شهرستان مریوان است. داده‏های این مطالعه‏ کیفی از طریق مصاحبه عمیق، مشاهده‌ مشارکتی و اسناد و مدارک گردآوری شده و از روش نظریه زمینه‏ای برای تحلیل داده‏ها استفاده شده است. با کمک روش نمونه­گیری کیفی، نظری و هدفمند با 22 نفر از مطلعین کلیدی مصاحبه شده تا اشباع نظری حاصل گردد، نهایتاً داده­های گردآوری‏شده در قالب 30 مفهوم، 4 مقوله­ عمده و نهایتاً یک مقوله هسته کدگذاری و تحلیل شده‏اند. 4 مقوله­ عُمده عبارتند از: بستر اکولوژیک، تنگناهای اقتصادی، قرابت خویشاوندی و بین فرهنگی، سیاست­های راهبردی­ واکنشی­ حکومتی. مقوله هسته نیز که دیگر مقولات کُلی را شامل می­شود مقوله "­توسعه­نیافتگی­" است. نظریه­ زمینه­ای حاصله نهایتاً در قالب مدلی پارادایمیک، شامل سه بُعد بسترها، تعاملات و پیامدها ارایه شده است. بر مبنای نتایج این تحقیق، پدیده تجارت مرزی برساختی اجتماعی است و به مثابه امری تاریخی و بسترمند، نتیجه واکنش­ها و تعاملات مردمان منطقه به فرصت­ها و محدودیت­های وضعیت­های جغرافیایی، معیشتی و اقتصادی، فامیلی ـ فرهنگی و سیاسی است. به عبارت دیگر، بازسازی معنایی خوانش مرزنشینان از چگونگی ­برساخت پدیده تجارت مرزی نشان دهنده آن است  که آن­ها پدیده­ تجارت مرزی را به مثابه واکنش و راهبرد گریز ناپذیر به شرایط توسعه­نیافته منطقه در ابعاد گوناگون و وضعیت خویشاوندی و قرابت­های بین فرهنگی حاکم بر منطقه درک و تفسیر کرده­اند.