بررسی راندمان انتقال و مشکلات بهره‌برداری کانال‌های پیش‌ساخته بتنی در شبکه آبیاری مغان

نویسندگان

1 استادیار پژوهشی، بخش تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل (مغان)، ایران

2 استاد پژوهش، بخش تحقیقات آبیاری و زهکشی، موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 دانشجوی دکتری مهندسی عمران، آب و سازه های هیدرولیکی، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد مهندسی آبیاری و زهکشی دانشگاه تهران، تهران، ایران

doi
10.22092/idser.2021.354260.1470
چکیده

شبکه آبیاری مغان مانند سایر شبکه‌های آبیاری با معضل تلفات آب مواجه است. در سال‌های اخیر در راستای ارتقاء راندمان انتقال آب، بخش عمده‌ای از کانال‌های درجه سه این شبکه در سطحی معادل43000 هکتار با استفاده از کانال‌های پیش‌ساخته بتنی به‌سازی شده است. در این پژوهش عملکرد فنی و وضعیت بهره‌برداری کانال‌های پیش‌ساخته بتنی در دشت مغان موردبررسی قرارگرفته است. بدین منظور پس از بازدیدهای فنی از پروژه‌های مختلف شبکه کانال‌های پیش‌ساخته در منطقه، تعداد ۴۰ کانال به‌عنوان نمونه انتخاب و اندازه‌گیری مربوط به تعیین راندمان انتقال، زمان انتظار زارعین و تلفات زمین در آن‌ها انجام گردید. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده از اندازه‌گیری‌های انجام‌شده، متوسط راندمان انتقال آب در کانال‌های مربوط به اراضی کشت و صنعت، زیر کانال برگشتی A و زیر کانال A به ترتیب 89 ، 89/47 و 86/77 درصد و متوسط انتظار زارعین، 37 دقیقه در کیلومتر و تلفات زمین 3 /51مترمربع در هکتار بود. همچنین مشخص گردید عدم کارایی مناسب واشرهای آب‌بندی، رشد گیاهان آبزی، تخریب ابنیه و دریچه‌ها، آبگیری غیراصولی، شکستگی و عدم ترمیم کانال‌ها و آبگیری بیش از ظرفیت و مهم‌تر از همه نبود تشکل بهره‌برداری و نگهداری، ازجمله مشکلات عمده در بهره‌برداری از کانالهای پیش ساخته بتنی مغان می‌باشند.