نقش سامانه های نوین آبیاری در مدیریت مصرف آب گوجه فرنگی در کشور
نویسندگان
1 استاد موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، کرج، ایران
2 دانشیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسانرضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
3 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی جیرفت، جیرفت، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
4 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
5 استاد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
6 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی اهواز، اهواز، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
7 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی شاهرود، شاهرود، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
8 دانشیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان شرقی، تبریز، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
9 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی صفی آباد، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
10 مربی پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، شیراز، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
11 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی قزوین، قزوین، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
12 دانشیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
13 کارشناسی ارشد مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی هرمزگان، بندرعباس، ایران
14 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی همدان، همدان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
15 استادیار مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی بوشهر، بوشهر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایران
doi
10.22092/idser.2021.351895.1439چکیده
توسعة سامانههای نوین آبیاری یکی از برنامههای وزارت جهاد کشاورزی در چند دهة گذشته بوده است. ارزیابی نقش این سامانهها در افزایش شاخصهای مدیریت مصرف آب در بخش کشاورزی میتواند در سیاستگذاریها و برنامه-ریزیهای آیندة کشور موثر باشد. ازاینرو، این تحقیق با هدف تعیین شاخصهای مدیریت مصرف آب در تولید گوجه-فرنگی در کشور و ارزیابی نقش آبیاری قطرهای نواری در افزایش آنها، انجام شد. حجم آب کاربردی و عملکرد محصول در 176 مزرعه که در قطب های تولید این محصول در فصل زراعی (98-1397) انتخاب و اندازهگیری شد. مقادیر اندازهگیری شده با نیاز خالص آبیاری حاصل از روش فائو پنمن-مانتیث با استفاده از دادههای هواشناسی و همچنین با مقادیر سند ملی آب مقایسه شدند. در ادامه نیز تاثیر روش آبیاری قطرهای نواری) بر حجم آب کاربردی، راندمان کاربرد و بهرهوری فیزیکی آب در مناطق مورد مطالعه بررسی شد. میانگین وزنی حجم آب کاربردی در مناطق مورد مطالعه 7729 مترمکعب بر هکتار بود. بهرهوری آب در مناطق تولید از 33/4 تا 52/9 کیلوگرم بر مترمکعب متغیر بود و متوسط آن 10/7 کیلوگرم بر مترمکعب به دست آمد. میانگین نیاز خالص آبیاری و راندمان کاربرد آب در مزارع مورد مطالعه بهترتیب 674 میلیمتر و 78 درصد بود. کاربرد آبیاری قطرهای نواری نقش موثری در افزایش شاخصهای مدیریت مصرف آب در مقایسه با روش آبیاری سطحی داشتند. آبیاری قطرهای نواری 25 درصد در کاهش آب کاربردی، 10 درصد در افزایش راندمان کاربرد آب در مزرعه و 16 درصد در ارتقای بهرهوری آب موثر بوده است.
