اندازه‌گیری شاخص‌‎های اکسیداتیو روغن‌های مصرفی در فلافل‌فروشی‌های سطح شهر اراک

نویسندگان

1 استادیار، گروه مهندسی بهداشت‌حرفه‌ای، دانشکده‌بهداشت، دانشگاه‌علوم‌پزشکی اراک، اراک، ایران

2 دانشجوی دکترا، معاونت غذا و دارو، دانشگاه‌علوم‌پزشکی اراک، اراک، ایران

3 استادیار، گروه فارماکولوژی، دانشکده‌پزشکی، دانشگاه‌علوم‌پزشکی اراک، اراک، ایران

4 استادیار، گروه اپیدمیولوژی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم‌پزشکی اراک، اراک، ایران

5 کارشناسی، معاونت غذا و دارو، دانشگاه‌علوم‌پزشکی اراک، اراک، ایران

6 معاونت غذا و دارو، دانشگاه‌علوم‌پزشکی اراک، اراک، ایران

doi
10.52547/fsct.18.111.331
چکیده

اکسیداسیون لیپیدها در مواد‌غذایی یکی از مهمترین رخدادهای‌شیمیایی در طی سرخ‌کردن غذا می‌باشد که شاخص‌های شیمیایی حاصل از آن زمینه‌ساز بیماری‌های مختلفی از جمله تصلب‌شرائین، سرطان، پیری‌زودرس، سندرم‌دیسترس‌تنفسی و اختلالات مختلف کبدی است. بنابراین در ‌تحقیق حاضر میزان شاخص‌های‌اکسیداتیو طی فرآیند سرخ‌کردن فلافل در روغن‌های مصرفی در سطح‌عرضه، بررسی و با شرایط کنترل‌شده در آزمایشگاه مقایسه‌شد. در این مطالعه آنالیز شیمیایی بر روی50 نمونه گرفته‌شده از روغن‌های مصرف‌شده جهت سرخ‌کردن فلافل با در نظرگرفتن میزان پراکسید، آنیزیدین، توتوکس و آزمون‌کرایس جهت بررسی اثر تخریب‌کنندگی ترکیبات فلافل انجام و با نمونه‌های تحت‌کنترل مطابق با استانداردهای مربوطه در آزمایشگاه مقایسه شد. در این مطالعه بیش از نیمی از نمونه‌ها قابلیت‌مصرف نداشتند و تنها کیفیت 42% نمونه‌ها مورد تایید قرار گرفت. میانگین و انحراف‌معیار عدد پراکسید، آنیزیدین و توتوکس در نمونه‌‌کنترلی به‌ترتیب (62/0±39/4)، (87/0±90/6) و (09/2±68/15) بود که نمونه‌های سطح‌عرضه در مقایسه با نمونه‌کنترلی دارای مقادیری بالاتر بودند. همچنین بین اعداد پراکسید، آنیزیدین، توتوکس و تست‌کرایس همبستگی مثبت مشاهده‌شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده از این پژوهش مشخص‌شد که میزان اکسیداسیون بیشتر روغن‌های سطح‌عرضه بالاتر از حدمجاز استاندارد است و اکثراً فاسد و غیرقابل مصرف تلقی می‌شوند و همچنین روغن مصرفی در روزهای متمادی مورد مصرف قرار گرفته‌است. از این رو با توجه به خطراتی که اکسیداسیون اولیه و ثانویه بر سلامت انسان دارد، تامین روغن مصرفی با قیمت بهتر و از مبادی خاص برای اطمینان از تعویض ادواری و در زمان مناسب آن ضروری است.