ارزیابی آب کاربردی و بهره وری آب در تاکستان های کشور

نویسندگان

1 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

2 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

3 دانشیار بخش خاک و آب مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی زنجان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، زنجان، ایران

4 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

5 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

6 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

7 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

8 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

9 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

10 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

11 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

12 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

13 کارشناس ارشد گروه فنی و مهندسی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان خراسان شمالی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بجنورد، ایران

14 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

15 عضو هیات علمی موسسه تحقیقات فنی و مهندسی کشاورزی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی،کرج، ایران

doi
10.22092/idser.2020.351803.1438
چکیده

انگور از مهم‌ترین محصولات باغی است که به لحاظ سطح زیرکشت و ارزش اقتصادی و تغذیه‌ای بالا مورد توجه است. ایران با تولید سالانه 8/2 میلیون تن انگور در زمرة کشورهای برتر در تولید این محصول در جهان است. با این همه، اطلاعات دقیقی در خصوص حجم و بهره ­وری آب این محصول در کشور وجود ندارد. ازاین­رو، این پژوهش با هدف اندازه­ گیری میدانی آب کاربردی و ارزیابی بهره ­وری آب تاکستان­های کشور در سامانه­ های مختلف آبیاری اجرا شد. در فصل زراعی 98-1397، حجم آب کاربردی توسط باغداران در 164 باغ از تاکستان­های استان‌های قزوین، فارس، خراسان­ رضوی، زنجان، آذربایجان­ غربی، آذربایجان­ شرقی، همدان، مرکزی، خراسان­ شمالی و سمنان اندازه­ گیری شد؛ در این باغ­ها رقم­های مختلف انگور با روش­های مختلف آبیاری (سطحی و قطره ­ای) و شوری ­های متفاوت آب آبیاری و خاک با روش­های متفاوت (داربستی و خزنده) کاشته شده­­ اند.  مقادیر اندازه­ گیری شده با مقادیر برآورد شده به روش پن­من-مانتیث با استفاده از داده­ های هواشناسی 10 سال اخیر و همچنین با مقادیر سند ملی آب مقایسه شدند. نتایج مطالعات نشان داد که اختلاف میانگین حجم آب کاربردیو بهره ­وری آب در استان‏های منتخب در سطح احتمال یک درصد معنی ­دار است. میانگین وزنی حجم آب کاربردی 6669 مترمکعب بر هکتار و بهره­ وری آب 63/2 کیلوگرم انگوربه ­ازای هر مترمکعب آب به­ دست آمد. متوسط نیاز خالص آبیاری در مناطق مورد مطالعه به روش پنمن-مانتیث و سند ملی آب به­ ترتیب 6645 و 6456 مترمکعب بر هکتار است. دامنة تغییرات راندمان کاربرد در تاکستان­های مورد مطالعه از 68 تا 100 درصد و متوسط آن 89 درصد محاسبه شد. نتایج بررسی­ها حاکی از اعمال کم ­آبیاری در اغلب تاکستان­های مورد مطالعه به علت دسترسی­ نداشتن به آب کافی است. در این مقاله راهکارهایی برای بهبود بهره­ وری آب در تولید انگور نیز ارائه شده است.